Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijskruinbreedbektiran

Grijskruinbreedbektiran | Tolmomyias poliocephalus

Grey-crowned Flatbill | Picoplano cabecigrís | Bico-chato-de-cabeça-cinza

De grijskruinbreedbektiran is de kleinste breedbektiran van het gidsgebied, een vogel van het kronendak en de bosranden van het Amazonelaagland. Hij heeft een korte, brede snavel en een duidelijk grijze kruin. Zijn ijle, stijgende fluittonen klinken vaak uit hoge bomen.

Grijskruinbreedbektiran (Tolmomyias poliocephalus)
Foto: Cullen Hanks — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een reeks van drie tot vijf ijle, stijgende fluittonen, tuwiet? tuwiet? tuwiet?, die als vragend klinken; ook een dun tsip.

Luister: RoepXC1183681

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

11–12 cm, met een relatief korte, brede snavel met een lichte ondersnavel. Kruin en nek grijs, de rest van de bovendelen olijfgroen. Teugel en oogring lichtgrijs; de iris is meestal licht, grijs tot witachtig. Vleugels donker, met twee smalle gele vleugelstrepen en gele randen aan de slagpennen. Keel lichtgrijs, borst olijfgeel, buik geel. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De groenkapbreedbektiran Tolmomyias sulphurescens is groter, met een langere snavel en een minder scherp afgetekende grijze kruin, en leeft meer in bosranden en droger bos. De spiegelbreedbektiran Tolmomyias assimilis is groter, met een donkere iris en een lichte vlek aan de handpennen. De geelbuikbreedbektiran Tolmomyias flaviventris heeft geen grijze kruin en is geler van onder.

Leefgebied

Kronendak en hogere etage van vochtig laaglandbos op terra firme, ook várzea, bosranden, open plekken met hoge bomen en oud secundair bos, tot ruwweg 1000 m. Zoekt met korte uitvallen insecten van bladeren, vaak met gemengde groepen. Het nest is een hangende buidel met een ingangsbuis aan de onderkant.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in het laagland ten oosten van de Andes. Ecuador: in het oostelijke laagland. Peru: in het hele Amazonelaagland. Bolivia: in het noorden en midden van het laagland. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's, het Braziliaanse Amazonegebied en het Atlantisch Woud.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in het Amazonelaagland naar de stijgende, vragende fluittonen in de boomkronen en zoek dan naar een kleine, groene tiran met een grijze kruin; bosranden en open plekken met hoge bomen geven het beste zicht.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort is verbreid en verdraagt ook bosranden en oud secundair bos.

Wetenschappelijke naam

Tolmomyias poliocephalus | (Taczanowski, 1884)

Taczanowski beschreef de soort in 1884 als Rhynchocyclus poliocephalus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tolmomyias werd in 1927 ingevoerd door Hellmayr. De geslachtsnaam combineert Grieks tolma, 'moed, durf', met Nieuwlatijn myias, 'vliegenvanger'. De soortnaam komt van Grieks polios, 'grijs', en kephalē, 'kop', naar de grijze kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Nauta, Loreto, Peru.