Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijskruintachuri

Grijskruintachuri | Serpophaga griseicapilla

Straneck's Tyrannulet | Piojito de Straneck | Alegrinho-trinador

De grijskruintachuri is een kleine, grijze tiran die pas in 2007 als soort werd beschreven, nadat bleek dat hij in de veldgidsen schuilging onder de witkuiftachuri. Hij broedt vooral in de Monte-woestijn van Argentinië en trekt na de broedtijd naar het noorden en oosten. De roep is het belangrijkste kenmerk.

Grijskruintachuri (Serpophaga griseicapilla)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De roep is een hoge, niet ver dragende twie tirrrrrrr, soms alleen het eerste of het tweede deel. Bij alarm een krachtiger reeks van drie tot vijf hoge tonen, tie… tie… tie.

Luister: ZangXC1003064

Opname: Miguel Angelo Biz — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

10 cm, met een korte, zwarte snavel. Kruin en nek zijn grijs, met wat verborgen wit in de kruin en weinig of geen zwart eromheen. Er is een dunne, witte wenkbrauwstreep, een witte halve maan onder het oog en een donkergrijze oogstreep. De bovendelen zijn olijfbruin; de vleugels zijn donker bruingrijs, met twee kaneelkleurige tot witachtige vleugelstrepen. Keel wit, borst grijzig en buik lichtgeel. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De witkuiftachuri Serpophaga subcristata is vrijwel gelijk, met meer zwart rond de witte kruinvlek en meestal witte vleugelstrepen; de roep is het zekerste verschil. De geelkeelvliegenpikker Camptostoma obsoletum heeft een rossig kuifje, een lichte snavelbasis en een kortere staart. De grijskopinezia Inezia inornata heeft een witte oogring en geen kruinvlek.

Leefgebied

Doornstruweel en droogbos van de Chaco, struweel langs rivieren en bosranden, van het laagland tot ongeveer 2300 m. Zoekt geleedpotigen door met korte sprongetjes en fladdervluchtjes door de vegetatie te bewegen, van vlak boven de grond tot zo'n 6 m hoog.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Bolivia vooral als wintergast in de zuidelijke winter, in het laagland van het zuiden en oosten; in de broedtijd is hij in de Chaco gemeld, maar broeden is niet zeker vastgesteld. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied broedt hij in Argentinië; in de winter ook in Paraguay, Uruguay en het zuiden van Brazilië.

  • Zomergast (ca. apr–sep)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister van mei tot september in struweel en droogbos van de Boliviaanse Chaco naar de hoge, rollende roep; zonder geluid is hij in het veld niet zeker van de witkuiftachuri te onderscheiden.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied en de stand wordt als stabiel beschouwd.

Wetenschappelijke naam

Serpophaga griseicapilla | Straneck, 2008

Straneck beschreef de soort in 2008 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Serpophaga werd in 1839 ingevoerd door Gould. De geslachtsnaam komt van Grieks serphos, 'mug, klein insect', en -phagos, '-etend'. De soortnaam komt van middeleeuws Latijn griseus, 'grijs', en Latijn capillus, 'hoofdhaar', naar de grijze kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Misión Nueva Pompeya, Chaco, Argentinië.