Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witkuiftachuri

Witkuiftachuri | Serpophaga subcristata

White-crested Tyrannulet | Piojito común | Alegrinho

De witkuiftachuri is een kleine, grijze tiran van droogbos, struweel en bosranden in het zuiden en oosten van Zuid-Amerika. De witte kruinvlek met zwarte rand is meestal verborgen en wordt pas zichtbaar als de vogel de kruinveren opzet. De vorm munda van de droge Andesdalen van Bolivia, met een witte in plaats van gele buik, werd vroeger als aparte soort beschouwd.

Witkuiftachuri (Serpophaga subcristata)
Foto: Enrique González — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een korte, droge triller, vaak voorafgegaan door enkele hoge tonen, en scherpe, hoge roepjes.

Luister: ZangXC1012164

Opname: Marcos E. Sosa — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

10–11 cm, met een korte, zwarte snavel en een vrij lange staart. Kop en nek zijn grijs, met een witte, zwart omrande kruinvlek die meestal deels verborgen is, en een korte, witte wenkbrauwstreep. De rug is olijfgrijs; de vleugels zijn donker, met twee witachtige vleugelstrepen. De keel is witachtig, de borst grijs en de buik lichtgeel; bij de vorm munda zijn de onderdelen witachtig. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De grijskruintachuri Serpophaga griseicapilla lijkt sterk en is vooral aan de roep te onderscheiden; hij heeft minder of geen zwart rond de kruinvlek en vaak okerkleurige vleugelstrepen. De geelkeelvliegenpikker Camptostoma obsoletum heeft een kortere staart, een rossig kuifje en een lichte snavelbasis. De grijskopinezia Inezia inornata heeft een witte oogring en geen kruinvlek. De witkuifelenia Elaenia albiceps is groter, met een langere snavel.

Leefgebied

Droogbos, doornstruweel van de Chaco, bosranden, oeverbos, parken en tuinen; de vorm munda in struweel en droogbos in de inter-Andesdalen. Van het laagland tot ongeveer 3000 m. Zoekt kleine insecten tussen de bladeren, vaak in gemengde groepen. Het nest is een klein, compact kommetje in een vork van een tak.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Bolivia wijdverbreid in het laagland van het oosten en zuiden en in de droge dalen van de Andes van Cochabamba, Chuquisaca, Santa Cruz, Potosí en Tarija. In Peru niet met zekerheid vastgesteld. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Paraguay, Brazilië, Uruguay en Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in droogbos en struweel in de dalen rond Cochabamba en Sucre of in de Chaco, en volg gemengde groepen; de witte kruinvlek wordt zichtbaar als de vogel opgewonden is.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort is wijdverbreid en algemeen, ook in door de mens veranderd landschap.

Wetenschappelijke naam

Serpophaga subcristata | (Vieillot, 1817)

Vieillot beschreef de soort in 1817 als Sylvia subcristata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Serpophaga werd in 1839 ingevoerd door Gould. De geslachtsnaam komt van Grieks serphos, 'mug, klein insect', en -phagos, '-etend'. De soortnaam komt van Latijn sub, 'enigszins', en cristatus, 'gekuifd': 'met een kleine kuif'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.