Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Grijspootsjakohoen
Grijspootsjakohoen | Penelope obscura
Dusky-legged Guan | Pava de monte | Jacuaçu
Het grijspootsjakohoen in de enge zin is een sjakohoen van het zuidoosten van Zuid-Amerika, van het Atlantisch woud in Brazilië tot Uruguay en het noordoosten van Argentinië. Vroeger werd het yungassjakohoen van Bolivia tot deze soort gerekend; oudere meldingen uit het gidsgebied hebben daarom vrijwel altijd betrekking op die soort. De naam verwijst naar de donkere, grijsachtige poten, die het van de meeste andere sjakohoenders onderscheiden.
Geluid
Luide, schorre en toeterende roepen en een rauw gekakel, vooral in de schemering. Bij zonsopkomst een ratelend vleugelgeroffel.
Opname: João Vitor Oliveira de Souza — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
68–75 cm, een groot, donker olijfbruin sjakohoen met een lange staart en een korte kuif. Hals, borst en mantel hebben smalle witte veerranden, die een gestreept patroon geven; de buik is bruiner. De kale huid rond het oog is grijs tot blauwgrijs, de keellel is rood. De poten zijn donkergrijs tot zwartachtig. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Het yungassjakohoen Penelope bridgesi lijkt er sterk op en heeft ook donkere poten; het verschilt in details van kleed en stem en leeft in de Andes van Bolivia en Argentinië. Het witvoorhoofdsjakohoen Penelope superciliaris is kleiner, met roestbruine randen op de vleugel en roodachtige poten. Het roodmaskersjakohoen Penelope dabbenei heeft een rode kale huid in het gezicht.
Leefgebied
Vochtig bos, bergbos met Araucaria, galerijbos en bosranden, van het laagland tot in de bergen. Eet vruchten, bladeren en bloemen, in de bomen en op de grond. Het nest is een platform van takken in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In het gidsgebied niet met zekerheid vastgesteld. De weinige meldingen uit Bolivia horen vrijwel zeker bij het yungassjakohoen; meldingen uit Colombia, Ecuador en Peru zijn verwisselingen of foutieve determinaties. Buiten het gidsgebied in het zuidoosten van Brazilië, het oosten van Paraguay, Uruguay en het noordoosten van Argentinië.
Hoe en wanneer kijken
Elke waarneming van een donkerpotig sjakohoen in Bolivia hoort vrijwel zeker bij het yungassjakohoen; noteer bij twijfel hoogte, plaats, kleur van poten en gezicht en neem het geluid op.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in deze afbakening. In de oudere, ruimere opvatting, met het yungassjakohoen erbij, gold de soort als niet bedreigd. Plaatselijk lijdt hij onder jacht en ontbossing.
Wetenschappelijke naam
Penelope obscura | Temminck, 1815
Temminck beschreef de soort in 1815 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Penelope werd in 1786 ingevoerd door Merrem. De geslachtsnaam komt uit de Griekse mythologie: Penelope was de dochter van de Spartaanse koning Ikarios en de vrouw van Odysseus. De soortnaam komt van Latijn obscurus, 'donker', naar het donkere verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.