Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Witvleugelsjakohoen

Witvleugelsjakohoen | Penelope albipennis

White-winged Guan | Pava aliblanca | Jacu-de-asa-branca

Het witvleugelsjakohoen is een endemische soort van het noordwesten van Peru, die ruim een eeuw als uitgestorven gold tot hij in 1977 werd teruggevonden in de droge ravijnen van de Tumbesregio. Het is het enige sjakohoen met witte handpennen. Gekweekte vogels zijn uitgezet in het reservaat Chaparrí.

Witvleugelsjakohoen (Penelope albipennis)
Foto: Zieger M — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Luide, hese roepen, vooral bij zonsopkomst en zonsondergang, en een ratelend vleugelgeroffel in de schemering. Overdag meestal stil.

Luister: RoepXC287705

Opname: Fernando Angulo — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

70–85 cm, een groot, zwartachtig bruin sjakohoen met een groene glans en een lange staart. De buitenste handpennen zijn wit en vormen in de vlucht een groot wit veld; bij zittende vogels is het wit als een smalle band langs de vleugelrand te zien. De borst heeft smalle, lichte veerranden. De kale huid rond het oog is grijsblauw, de keellel is klein en rood. De snavel is blauwgrijs met een donkere punt, de poten zijn roze tot rood. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De roodkopchachalaca Ortalis erythroptera is veel kleiner, met een roodbruine kop en roodbruine handpennen, en leeft in dezelfde droge bossen. Andere sjakohoenders, zoals het andessjakohoen Penelope montagnii in het bergbos erboven, missen het wit in de vleugel.

Leefgebied

Droog bos en doornstruweel in steile ravijnen (quebradas) aan de westflank van de Andes, met een dichte vegetatie langs droge beekbeddingen, ongeveer tussen 300 en 1500 m. Eet vruchten, bloemen, knoppen en bladeren, vooral van inheemse bomen. Rust overdag in dichte vegetatie en foerageert in de schemering. Het nest is een platform van takken in een boom of struik.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Alleen in Peru: aan de westflank van de Andes in Piura, Lambayeque en Cajamarca. Uitgezette vogels leven in en rond het reservaat Chaparrí in Lambayeque. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In het reservaat Chaparrí en in quebradas in het binnenland van Lambayeque kun je vogels in de vroege ochtend en avond in boomkruinen langs de ravijnen zien, vaak bij drinkplaatsen.

Staat van instandhouding

Bedreigd. De wereldstand telt hooguit enkele honderden vogels en wordt bedreigd door de kap van droogbos, overbegrazing en jacht. Kweekprogramma's, uitzettingen en beschermde gebieden zoals Chaparrí ondersteunen de soort.

Wetenschappelijke naam

Penelope albipennis | Taczanowski, 1878

Taczanowski beschreef de soort in 1878 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Penelope werd in 1786 ingevoerd door Merrem. De geslachtsnaam komt uit de Griekse mythologie: Penelope was de dochter van de Spartaanse koning Ikarios en de vrouw van Odysseus. De soortnaam komt van Latijn albus, 'wit', en penna, 'veer', naar de witte handpennen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Santa Lucía bij Tumbes, Peru.