Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Caucasjakohoen

Caucasjakohoen | Penelope perspicax

Cauca Guan | Pava caucana | Jacu-do-cauca

Het caucasjakohoen is een endemische soort van Colombia, beperkt tot de hellingen rond de dalen van de Cauca en de Patía. Na decennia zonder waarnemingen werd het in de jaren tachtig teruggevonden. Het overleeft nu vooral in enkele beschermde bossen, waar het zich ook ophoudt in secundair bos en aanplant met vruchtdragende bomen.

Caucasjakohoen (Penelope perspicax)
Foto: desertnaturalist — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Luide, schorre en toeterende roepen, vooral in de ochtend en de avond, en een rauw gekakel bij onrust. Bij zonsopkomst een ratelend vleugelgeroffel.

Luister: RoepXC356203

Opname: Mike McCloy — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

76 cm, een middelgroot sjakohoen met een lange staart en een korte kuif. Kop, hals en borst zijn grijsbruin, de borst met lichte, grijze veerranden die een geschubd patroon geven. Naar achteren wordt het kleed warmer: onderrug, stuit, buik en staart zijn kastanjebruin. De kale huid rond het oog is blauwgrijs, de keellel is rood. De poten zijn roodachtig. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

Het bandstaartsjakohoen Penelope argyrotis is kleiner, met een grijs bepoederd gezicht en een lichte eindband op de staart, en mist het kastanjebruine achterlijf. Het andessjakohoen Penelope montagnii is kleiner, met een kleine keellel, en leeft meestal hoger. De sikkelvleugelgoean Chamaepetes goudotii heeft een egaal roodbruine onderkant en een blauwe kale huid in het gezicht, zonder keellel. De Colombiaanse chachalaca Ortalis columbiana is veel kleiner, met een geschubde hals en een lichte staartpunt.

Leefgebied

Vochtig en halfvochtig bergbos, secundair bos, bosranden en aanplant van uitheemse en inheemse bomen, ongeveer tussen 1200 en 2600 m. Eet vruchten, bladeren en bloemen, onder meer van Cecropia en van aangeplante bomen. Het nest is een platform van takken in een boom.

Verspreiding en trek

Alleen in Colombia: op de hellingen van de West- en de Centrale Andes langs de dalen van de Cauca en de Patía, in Risaralda, Quindío, Valle del Cauca en Cauca. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Het Santuario de Fauna y Flora Otún-Quimbaya en het aangrenzende Parque Regional Ucumarí bij Pereira zijn de bekendste plekken; vogels foerageren er in de vroege ochtend in boomkruinen langs de weg en de rivier.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. Bijna al het bos in de Caucavallei is omgezet in suikerriet, weiland en koffie; de soort overleeft in een klein aantal bosgebieden en wordt plaatselijk nog bejaagd. Beschermde gebieden en herbebossing hebben de stand daar wel versterkt.

Wetenschappelijke naam

Penelope perspicax | Bangs, 1911

Bangs beschreef de soort in 1911 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Penelope werd in 1786 ingevoerd door Merrem. De geslachtsnaam komt uit de Griekse mythologie: Penelope was de dochter van de Spartaanse koning Ikarios en de vrouw van Odysseus. De soortnaam komt van Latijn perspicax, 'scherpziend'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit San Luis, Bitacovallei, Valle del Cauca, Colombia.