Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Yungassjakohoen

Yungassjakohoen | Penelope bridgesi

Yungas Guan | Pava de las yungas | Jacu-das-yungas

Het yungassjakohoen is het sjakohoen van de Yungas-bossen op de oostflank van de Andes in Bolivia en het noordwesten van Argentinië. Het werd lang tot het grijspootsjakohoen gerekend, waarmee het de donkere poten gemeen heeft. In Bolivia is het in bosrijke bergdalen een van de meest waargenomen hoenderachtigen.

Yungassjakohoen (Penelope bridgesi)
Foto: Jake Shorty — CC0 · Wikimedia Commons

Geluid

Luide, schorre en toeterende roepen en een rauw gekakel, vooral in de ochtend en de schemering. Bij zonsopkomst een ratelend vleugelgeroffel tijdens een korte vlucht.

Luister: RoffelXC329831

Opname: Luis Fernandez Campos — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

68–75 cm, een groot, donker olijfbruin sjakohoen met een lange staart en een korte kuif. Hals, borst en mantel hebben smalle witte veerranden, die een gestreept patroon geven; de buik is bruiner en effener. De kale huid rond het oog is blauwgrijs, de keellel is helder rood. De poten zijn donkergrijs tot zwartachtig. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

Het roodmaskersjakohoen Penelope dabbenei heeft een rode kale huid in het gezicht, geen of een heel kleine keellel en roodachtige poten, en leeft in het zuiden vaak hoger. Het andessjakohoen Penelope montagnii is kleiner, met een grijs bepoederd gezicht, een kleine keellel en roodachtige poten. Spix' sjakohoen Penelope jacquacu is groter, met rode poten, en leeft lager, in het laagland en de voetheuvels.

Leefgebied

Vochtig bergbos en nevelwoud van de Yungas, voetheuvelbos, bebost oeverland en bosranden, ongeveer tussen 500 en 2800 m. Eet vruchten, bladeren, knoppen en bloemen, vooral in de boomkruinen. Het nest is een platform van takken in een boom.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Bolivia op de oostflank van de Andes, in de Yungas van La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Chuquisaca en Tarija. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noordwesten van Argentinië, van Jujuy en Salta tot Tucumán en Catamarca.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de vroege ochtend langs bosranden en wegen door de Yungas, zoals in Amboró of in de bergen van Tarija; vogels zitten dan vaak open in vruchtdragende boomkruinen en laten zich horen.

Staat van instandhouding

Niet afzonderlijk geëvalueerd; in de oudere, ruimere opvatting van het grijspootsjakohoen gold de soort als niet bedreigd. Plaatselijk lijdt hij onder jacht en de kap van bergbos.

Wetenschappelijke naam

Penelope bridgesi | Gray, 1860

Gray beschreef de soort in 1860 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Penelope werd in 1786 ingevoerd door Merrem. De geslachtsnaam komt uit de Griekse mythologie: Penelope was de dochter van de Spartaanse koning Ikarios en de vrouw van Odysseus. De soortnaam eert Thomas Charles Bridges (1807–1865), Engels botanicus, zoöloog en verzamelaar in tropisch Amerika. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bolivia.