Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijsrugsirystestiran
Grijsrugsirystestiran | Sirystes sibilator
Sibilant Sirystes | Suirirí silbón | Gritador
De grijsrugsirystestiran is een grijs-zwarte tiran van de boomkronen van oostelijk Zuid-Amerika, met een zwarte kap en een luide, fluitende roep. In het gidsgebied komt hij in strikte zin alleen voor als niet-broedende gast in Bolivia. Sinds de opsplitsing van de vroegere soort horen de vogels van westelijk Amazonië bij de witstuitsirystestiran en die van de Chocó bij een eigen soort.
Geluid
De meest gehoorde roep is een luid, helder wier-pjoe, soms opgewonden in een reeks herhaald. Verder een lange, vlakke alarmfluit en een snelle triller.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18–18,5 cm, met een smalle, zwarte snavel. Kruin zwart met een kleine kuif, het gezicht leigrijs. Bovendelen gevlekt grijs met een olijfkleurige zweem, zonder grote witte stuitvlek. De vleugels zijn zwartachtig met brede grijze randen; de lange, recht afgesneden staart is zwartachtig. Keel en borst grijs, naar de buik grijswit. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een vage okerkleurige zweem.
Verwarringssoorten
De witstuitsirystestiran Sirystes albocinereus heeft een grote witte stuit, lichtere onderdelen en een andere roep. De zwartkapbekarde Pachyramphus marginatus is kleiner en gedrongener, met een kortere staart en een dikkere snavel. Kuiftirannen van het geslacht Myiarchus hebben een gele buik en roodbruine randen aan vleugels of staart.
Leefgebied
Kroonlaag en randen van halfbladverliezend en vochtig bos, galerijbos en beboste overgangen naar cerrado. Zit hoog op open takken, vaak in gemengde groepen, en vangt insecten in vlucht of van het blad. Broedt in boomholten, buiten het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia, Ecuador en Peru: in strikte zin niet aanwezig; meldingen uit het westen van Colombia en het noordwesten van Ecuador horen bij de Chocó-sirystestiran Sirystes albogriseus, die in Amazonisch Peru bij de witstuitsirystestiran. Bolivia: alleen als niet-broedende gast, vermoedelijk vooral in het oosten. Ontbreekt op de Galápagos. Broedt buiten het gidsgebied in Brazilië, het oosten van Paraguay en het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. apr–sep)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In het gidsgebied hooguit te verwachten in de zuidelijke winter in bos in het oosten van Bolivia; controleer elke sirystestiran daar op het ontbreken van de witte stuit en op de roep.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. In het gidsgebied een zeldzame gast met weinig gedocumenteerde waarnemingen.
Wetenschappelijke naam
Sirystes sibilator | (Vieillot, 1818)
Vieillot beschreef de soort in 1818 als Muscicapa sibilator; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Sirystes werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks syristēs, 'fluiter, pijper', van syrizō, 'op de herdersfluit spelen'. De soortnaam is Latijn sibilator, 'fluiter', van sibilare, 'fluiten', naar de fluitende roep. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.