Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witstuitsirystestiran
Witstuitsirystestiran | Sirystes albocinereus
White-rumped Sirystes | Siristes lomiblanco | Gritador-de-sobre-branco
De witstuitsirystestiran is een grijs-zwarte tiran van de boomkronen in westelijk Amazonië, met een zwarte kap en een grote witte stuit. Hij zit rechtop op open takken in de kroonlaag en verraadt zich door zijn heldere, fluitende roepen. Vroeger werd hij met de andere sirystes-tirannen als één soort beschouwd; ze zijn vooral op grond van hun stem gescheiden.
Geluid
Een zachte reeks fluittonen, zoals pwier PJOE-poe, en een fluittoon met een snelle reeks korte tonen, wier-pi-pi-pi-pi-pi. Roepen variabele reeksen pjoe-tonen en een fluittoon gevolgd door een korte toon, wer-pjoe.
Opname: Dante Buzzetti — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18–19 cm, met een smalle, zwarte snavel. Kruin zwart met een kleine kuif, de kop verder leigrijs. Nek en rug gevlekt grijs, de stuit met een grote witte vlek, vooral in vlucht zichtbaar. De vleugels zijn zwartachtig met lichtgrijze randen aan de dekveren en witte randen aan de binnenste slagpennen. De lange, recht afgesneden staart is zwartachtig. Keel en borst lichtgrijs, de buik wit. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De grijsrugsirystestiran Sirystes sibilator van oostelijk Zuid-Amerika mist de grote witte stuit en heeft een andere roep. De zwartkapbekarde Pachyramphus marginatus is kleiner en gedrongener, met een kortere staart en een dikkere snavel. Mannetjes van de witvleugelbekarde Pachyramphus polychopterus zijn donkerder grijs tot zwart van onderen en hebben duidelijke witte vleugelstrepen.
Leefgebied
Kroonlaag en randen van vochtig várzea- en oeverbos en de overgangen naar andere bostypen, tot ongeveer 400–700 m; in Bolivia ook in droog en halfbladverliezend bos. Zit hoog op open takken, vaak in gemengde groepen in de kroonlaag, en vangt insecten in vlucht of van het blad. Over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: vrij schaars langs de voet van de Oostelijke Cordillera en in het oostelijke laagland. Ecuador: vrij schaars in het oostelijke laagland. Peru: in het oostelijke laagland. Bolivia: van het noorden tot in het noorden van Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuidwesten van Venezuela en het uiterste westen van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk vanaf een rivieroever of uitkijktoren naar de kroonlaag van várzeabos en luister naar de heldere fluitroep; de witte stuit is vooral zichtbaar als de vogel opvliegt.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijdverbreid in westelijk Amazonië, maar vrij schaars en afhankelijk van bos langs rivieren.
Wetenschappelijke naam
Sirystes albocinereus | Sclater & Salvin, 1880
Sclater & Salvin beschreef de soort in 1880 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Sirystes werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks syristēs, 'fluiter, pijper', van syrizō, 'op de herdersfluit spelen'. De soortnaam komt van Latijn albus, 'wit', en cinereus, 'asgrauw', naar de witte stuit en het grijze verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.