Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijsrugtapuittiran

Grijsrugtapuittiran | Ochthoeca cinnamomeiventris

Slaty-backed Chat-Tyrant | Pitajo dorsipizarroso | Papa-moscas-de-dorso-ardósia

De grijsrugtapuittiran is een donkere tapuittiran die vrijwel altijd langs snelstromende bergbeken in het bergbos leeft. Met zijn leigrijze rug, kastanjebruine buik en korte witte wenkbrauw zit hij op stenen en takken vlak boven het water. Zijn hoge roep is boven het geruis van de beek te horen.

Grijsrugtapuittiran (Ochthoeca cinnamomeiventris)
Foto: thibaudaronson — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, doordringende, aflopende fluittoon, ongeveer tsiiiu, met tussenpozen herhaald, en een scherp tsit.

Luister: ZangXC824728

Opname: rudy gelis — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13 cm, met een dunne, zwarte snavel en een rechtop zittende houding. Kop en bovendelen zijn zwartachtig leigrijs, met een korte, smalle witte wenkbrauwstreep die op het voorhoofd begint. Keel en borst zijn donker leigrijs, de buik en onderstaartdekveren diep kastanjebruin. De vleugels zijn egaal donker. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De kastanjebandtapuittiran Ochthoeca thoracica heeft een kastanjebruine borstband en een grijze buik en leeft ten zuiden van de Marañón, in Peru en Bolivia. De zwarte phoebe Sayornis nigricans zit ook bij stromend water, maar heeft een witte buik en witte randen aan de vleugelveren. De roodborsttapuittiran Ochthoeca rufipectoralis heeft een bruine rug, een brede witte wenkbrauw en een roestrode borstband, en zit meer in bosranden.

Leefgebied

Snelstromende beken en kleine rivieren in vochtig bergbos en nevelwoud, ook ravijnen met druipend water en vochtige bosranden langs wegen, ongeveer tussen 1700 en 3200 m. Zit laag op stenen, takken en oeverbegroeiing en vangt insecten in korte vluchten boven het water en tussen het gebladerte. Het nest is een kommetje van mos tegen een rotswand of oever, vaak bij water.

Verspreiding en trek

Colombia: in alle drie de cordilleras. Ecuador: langs beide flanken van de Andes. Peru: in het noorden, ten noorden van de Marañón, in Piura, Cajamarca en Amazonas. Ontbreekt in Bolivia (daar leeft de kastanjebandtapuittiran) en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de bergen van Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Loop langs wegen en paden waar een bergbeek door het nevelwoud stroomt, en kijk naar donkere vogeltjes op stenen en overhangende takken; de hoge roep is vaak het eerste teken.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort is gebonden aan bosbeken en verdwijnt waar oeverbos wordt gekapt of beken worden vervuild, maar is in het gidsgebied wijdverbreid.

Wetenschappelijke naam

Ochthoeca cinnamomeiventris | (de Lafresnaye, 1843)

De Lafresnaye beschreef de soort in 1843 als Muscicapa cinnamomeiventris; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ochthoeca werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam combineert Grieks okhthos, 'oever' of 'heuvel', met oikos, 'woning'. Latijn cinnamomeus, 'kaneelkleurig', en venter, 'buik', naar de kaneelbruine buik. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.