Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijsteugeltodietiran
Grijsteugeltodietiran | Hemitriccus spodiops
Yungas Tody-Tyrant | Titirijí boliviano | Maria-dos-yungas
De grijsteugeltodietiran is een kleine, olijfkleurige tiran met grijsbruine teugels en een lichte iris. Hij is vrijwel beperkt tot de Yungas van Bolivia en bereikt Peru alleen in het uiterste zuidoosten.
Geluid
De zang is een schorre, snelle, dalende ratel, soms vlak of stijgend; de roep is een zacht toek of bink.
Opname: Dan Lane — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto
Herkenning
11 cm, met een platte, zwartachtige snavel en een korte, borstelige kuif. De kruin is donker olijfgroen, de teugels zijn grijzig okerbruin in een verder olijfkleurig gezicht. De rug, stuit, vleugels en staart zijn olijfkleurig, met geelachtig olijfkleurige toppen aan de dekveren die twee vage vleugelstrepen vormen. De onderdelen zijn grijsolijf met vage witachtige strepen, de buik is effen geelachtig wit. De iris is lichtgeel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De bruinkeelschoffelsnavel Poecilotriccus plumbeiceps heeft een grijze kruin, een okerkleurig gezicht, een donkere iris en duidelijke okerkleurige vleugelstrepen. De schubkuifdwergtiran Lophotriccus pileatus heeft een roestkleurige kuif met donkere schubben. De zwartkeeltodietiran Hemitriccus granadensis heeft een zwarte keel en witte teugels en leeft hoger.
Leefgebied
Randen van vochtig bergbos in de Yungas, rijpe secundaire begroeiing langs wegen, open plekken door aardverschuivingen en bamboe, vooral tussen 800 en 1600 m, soms tot 2450 m. Zoekt laag tot halfhoog in dichte vegetatie naar insecten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Bolivia: het grootste deel van het verspreidingsgebied, van het westen van Santa Cruz westwaarts door Cochabamba en La Paz. Peru: alleen het uiterste zuidoosten, in het oosten van Puno in het stroomgebied van de bovenloop van de Inambari. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister langs wegen door de Yungas van La Paz en Cochabamba op 800–1600 m, bij bamboe en jonge begroeiing op oude aardverschuivingen, naar de schorre, dalende ratel.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is vrij schaars tot plaatselijk algemeen en komt voor in de beschermde gebieden van de Yungas; de stand gaat vermoedelijk langzaam achteruit, maar directe bedreigingen zijn niet bekend.
Wetenschappelijke naam
Hemitriccus spodiops | (Berlepsch, 1901)
Berlepsch beschreef de soort in 1901 als Euscarthmus spodiops; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hemitriccus werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks hēmi-, 'half, klein', en trikkos, een onbekend klein vogeltje dat ornithologen voor tirannen gebruiken. De soortnaam komt van Grieks spodios, 'asgrauw', en ōps, 'gezicht', naar de grijze teugel en wangen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Songo, Yungas van La Paz, Bolivia.