Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Acretodietiran
Acretodietiran | Hemitriccus cohnhafti
Acre Tody-Tyrant | Titirijí de Acre | Maria-do-acre
De acretodietiran is een kleine tiran die pas in 2013 werd beschreven, genoemd naar de Braziliaanse deelstaat Acre. Hij leeft in laag secundair bos op voedselarme zandgrond in het grensgebied van Brazilië, Peru en Bolivia en is uit slechts weinig plaatsen bekend.
Geluid
De zang is een ratel van tik-tonen, korter en lager dan bij verwante todietirannen en meestal zonder inleidende tonen; daarnaast losse skep- of kiek-roepjes en een lager koep.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
11 cm, met een platte, zwarte snavel met een roomkleurige basis. De kop, nek, rug en stuit zijn groenig olijfkleurig, met donkere streepjes op de kruin; teugels en gezicht hebben een okerkleurige zweem. De vleugels zijn zwartachtig met gele buitenranden en twee okerkleurige vleugelstrepen. De keel en borst zijn olijfgroen met roomgele strepen, de onderbuik en onderstaartdekveren zwavelgeel. De iris is roomkleurig tot lichtbruin. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Snethlages todietiran Hemitriccus minor heeft geen okerkleurige zweem in het gezicht en vagere vleugelstrepen. De johannes' todietiran Hemitriccus iohannis leeft vooral in várzea en langs rivieren en heeft een grijzere borst. De witoogtodietiran Hemitriccus zosterops en de witborsttodietiran Hemitriccus griseipectus leven in hoog terra-firmebos.
Leefgebied
Vooral secundair bos op arme zandgrond met een kronendak meestal lager dan 12 m; in Brazilië vaak op plekken met afstervende Guadua-bamboe. Niet bekend uit várzea of hoog terra-firmebos. Alleen onder ongeveer 300 m. Zoekt in dichte vegetatie naar insecten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Peru: het zuidoosten, aansluitend op de vindplaatsen in Acre, onder meer in Madre de Dios. Bolivia: het noorden, in Pando. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuidoosten van Acre en aangrenzend Amazonas in Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in laag, secundair bos op zandgrond en bij afstervende bamboe in het grensgebied van Madre de Dios en Pando naar de korte, lage ratel van tik-tonen.
Staat van instandhouding
Gevoelig. De stand is onbekend maar vermoedelijk niet groot en neemt af; de belangrijkste bedreiging is grootschalige kap voor veeweiden. De voorkeur voor secundaire en struikachtige begroeiing kan helpen om enige aantasting te overleven.
Wetenschappelijke naam
Hemitriccus cohnhafti | Zimmer, Whittaker, Sardelli, Guilherme & Aleixo, 2013
Zimmer, Whittaker, Sardelli, Guilherme & Aleixo beschreef de soort in 2013 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Hemitriccus werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam komt van Grieks hēmi-, 'half, klein', en trikkos, een onbekend klein vogeltje dat ornithologen voor tirannen gebruiken. De soortnaam eert Mario Cohn-Haft, ornitholoog in het Braziliaanse Amazonegebied en collega van de beschrijvers. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Assis Brasil, Acre, Brazilië.