Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Grijze boswinterkoning
Grijze boswinterkoning | Henicorhina leucophrys
Grey-breasted Wood Wren | Chivirín pecho gris | Uirapuru-de-peito-cinza
De grijze boswinterkoning is een kleine, bijna staartloze winterkoning van de ondergroei van het Andesbergbos, van Mexico tot Bolivia. In het nevelwoud is hij een van de talrijkste zangvogels van de lage begroeiing, en zijn luide, heldere zang klinkt er het hele jaar. Over zijn grote verspreidingsgebied verschillen de ondersoorten in kleur en zang; enkele vroegere ondersoorten worden nu als aparte soort beschouwd.
Geluid
Een luide, rijke en snel herhaalde reeks heldere fluitfrasen, vaak in duet tussen de partners; de frasen variëren sterk van streek tot streek. Roept droog ratelend en met scherpe tsjrr-geluidjes.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
11 cm, gedrongen, met een zeer korte, vaak opgewipte staart. De kruin is kastanjebruin tot grijsbruin, met een witte wenkbrauwstreep en een zwarte oogstreep; de zijkop is zwart-wit gestreept. De bovendelen zijn warm bruin, vleugels en staart fijn zwart gebandeerd. De keel is wit, de borst grijs, de buik lichter grijs, de flanken en de onderstaartdekveren roodbruin. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een donkerder, vuilgrijze onderzijde en een vagere koptekening.
Verwarringssoorten
De witborstboswinterkoning Henicorhina leucosticta heeft een witte borst en leeft lager, in laagland en voetheuvels. De peruaanse boswinterkoning Henicorhina leucoptera heeft twee witte vleugelstrepen. De santamartaboswinterkoning Henicorhina anachoreta en de munchiqueboswinterkoning Henicorhina negreti lijken sterk en leven hoger op dezelfde hellingen; ze verschillen vooral in zang. De bergwinterkoning Troglodytes solstitialis heeft een langere staart en geen gestreepte zijkop, en zoekt vaker hoger in de bomen.
Leefgebied
Ondergroei van vochtig bergbos en nevelwoud, bosranden, open plekken met dicht struikgewas, bamboe (Chusquea) en ouder secundair bos, ruwweg tussen 1500 en 3000 m, plaatselijk lager (tot ongeveer 800 m) of hoger. Zoekt in paren insecten en spinnen tussen dood blad, mos en lage takken, meestal binnen 2 m van de grond. Het nest is een bolvormig bouwsel van mos en plantenvezels met een zij-ingang, laag in de begroeiing; ook buiten de broedtijd gebruiken de vogels zulke nesten om in te slapen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in alle drie de Andesketens, in de Serranía de Perijá en in de Sierra Nevada de Santa Marta. In Ecuador op beide flanken van de Andes. In Peru langs de hele oostflank en op de westflank in het noorden. In Bolivia in de Yungas van La Paz tot Cochabamba en het westen van Santa Cruz. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot Panama en in Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Langs bospaden en bosranden in vrijwel elk nevelwoud in het gidsgebied; de vogels blijven laag in dichte begroeiing en worden vooral opgemerkt aan hun zang en hun ratelende roep.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverbreid en verdraagt secundair bos en bosranden, maar verdwijnt waar het bos volledig wordt gekapt.
Wetenschappelijke naam
Henicorhina leucophrys | (Tschudi, 1844)
Tschudi beschreef de soort in 1844 als Troglodytes leucophrys; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Henicorhina werd in 1868 ingevoerd door Sclater & Salvin. De geslachtsnaam komt van Grieks henikos, 'enkelvoudig', en rhis, rhinos, 'neusgaten'. Hij verving Bairds naam Heterorhina, die al voor een kevergeslacht in gebruik was. De soortnaam komt van Grieks leukos, 'wit', en ophrus, 'wenkbrauw'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Peru.