Alle soorten › Steltloperachtigen › Strandlopers en snippen › Grote geelpootruiter
Grote geelpootruiter | Tringa melanoleuca
Greater Yellowlegs | Archibebe patigualdo grande | Maçarico-grande-de-perna-amarela
De grote geelpootruiter is een hoogpotige ruiter met een lange, licht opgewipte snavel en een luide, drietonige roep, waarmee hij vaak als eerste alarm slaat in een groep steltlopers. Hij broedt in de veengebieden van de boreale zone van Noord-Amerika en overwintert tot Vuurland. In het gidsgebied is hij een verbreide wintergast, van de kust tot meren hoog in de Andes.
Geluid
Een luid, helder, iets dalend tjuu-tjuu-tjuu van meestal drie of vier tonen, vaak bij het opvliegen; bij verstoring een herhaald tjuu.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
29–33 cm, een grote, hoogpotige ruiter met lange, felgele poten en een lange snavel van ongeveer anderhalve kopslengte, vaak iets opgewipt en in winterkleed met een grijze basis. In winterkleed grijsbruin met witte stippels op de bovendelen, een fijn gestreepte hals en borst, een witte buik en een korte witte wenkbrauwstreep vóór het oog. In broedkleed met zwarte vlekken op de rug en zware streping en bandering op borst en flanken. In de vlucht effen donkere vleugels, een witte stuit en een fijn gebandeerde witte staart. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een bruinere, dicht wit gestippelde rug.
Verwarringssoorten
De kleine geelpootruiter Tringa flavipes is kleiner en slanker, met een dunne, rechte snavel van ongeveer kopslengte en een zachtere roep van één of twee tonen. De willet Tringa semipalmata is zwaarder, met blauwgrijze poten, een dikke snavel en een brede witte band over zwarte vleugels. De Amerikaanse bosruiter Tringa solitaria is veel kleiner, met groenachtige poten, een witte oogring en een donkere stuit.
Leefgebied
Ondiep water en oevers van lagunes, estuaria, wadplaten, zoutpannen en garnalenkwekerijen aan de kust, en van zoetwatermoerassen, rijstvelden, rivieroevers, Andesmeren en bofedales tot ongeveer 4500 m. Waadt vaak dieper dan de kleine geelpootruiter en jaagt met snelle uitvallen op visjes en kikkervisjes; eet ook insecten en kreeftjes. Meestal alleen of in kleine groepjes. Broedt niet in het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia wintergast en doortrekker in vrijwel het hele land, aan de kusten, in het laagland en op meren in de Andes. In Ecuador wintergast langs de kust en in het Amazonelaagland en op doortrek in de Andes. In Peru wintergast langs de kust, op meren en bofedales van de puna en in het Amazonelaagland. In Bolivia wintergast en doortrekker in het laagland en op het altiplano. Op de Galápagos een regelmatige wintergast in klein aantal. Broedt in de veengebieden en open taiga van Alaska tot Labrador en overwintert van de Verenigde Staten tot Vuurland.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Van september tot april aan lagunes, riviermondingen en garnalenvijvers aan de kust en op meren in de Andes, bijvoorbeeld rond het Titicacameer; meestal alleen of in kleine groepjes, vaak naast kleine geelpootruiters. De luide drietonige roep klinkt bij het opvliegen.
Staat van instandhouding
Gevoelig. Tellingen wijzen op een afname, waarschijnlijk door verlies van wetlands langs de trekroute en door jacht in het Caribisch gebied en het noorden van Zuid-Amerika.
Wetenschappelijke naam
Tringa melanoleuca | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Scolopax melanoleuca; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tringa werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. De geslachtsnaam is het Nieuwlatijnse woord dat Ulisse Aldrovandi aan de witgat gaf, naar Grieks trungas, een waadvogel met witte stuit ter grootte van een lijster die Aristoteles noemt. De soortnaam combineert Grieks melas, 'zwart', met leukos, 'wit', naar het zwart-witte verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chateau Bay, Labrador, Canada.