Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Haarkuifmiervogel
Haarkuifmiervogel | Rhegmatorhina melanosticta
Hairy-crested Antbird | Hormiguero canoso | Mãe-de-taoca-cabeçuda
De haarkuifmiervogel is een mierenvolger van het westelijk Amazonelaagland en de voet van de Andes, genoemd naar de borstelige, lichtgrijze kuif. Hij foerageert vrijwel alleen bij zwermen trekmieren, waar hij laag op verticale stengels zit. Het verspreidingsgebied is verdeeld over meerdere ondersoorten, gescheiden door grote rivieren.
Geluid
De zang is een langzame reeks die begint met enkele hoge, scherpe tonen en afdaalt naar langgerekte, raspende, nasale fluittonen. Roepen zijn een raspend, trillend tsjirr en een kort tsjip.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
15 cm, met een korte staart. De kuif is grijs met een olijfkleurige zweem; voorhoofd, teugel, gezicht en keel zijn zwart en rond het oog ligt een brede ring van kale, blauwwitte huid. Bovenzijde en onderzijde zijn donker olijfbruin, de vleugelveren hebben roodbruine randen. Het vrouwtje lijkt op het mannetje, maar heeft korte zwarte, kaneelkleurig gezoomde bandjes op de bovenrug en de vleugeldekveren. Jonge mannetjes missen de kuif.
Verwarringssoorten
De kastanjekuifmiervogel Rhegmatorhina cristata heeft een roodbruine kuif en borst en komt in het gidsgebied alleen in het zuidoosten van Colombia voor. De witwangmiervogel Gymnopithys leucaspis heeft een witte keel en onderzijde. De witkeelmiervogel Oneillornis salvini en de maanvlekmiervogel Oneillornis lunulatus hebben een witte keel en een witte wenkbrauwstreep en geen kuif.
Leefgebied
Onderlaag van vochtig terra-firmebos en van overgangsbos bij seizoensgebonden overstroomd bos, van het laagland tot ongeveer 1000 m in Colombia, 750 m in Ecuador en 1350 m in Peru. Volgt zwermen trekmieren en vangt opgejaagde insecten en andere geleedpotigen. Meestal in paren of familiegroepjes. Over de broedbiologie is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in het oostelijk laagland en aan de voet van de Andes, van Meta zuidwaarts. Ecuador: in het oostelijk laagland en de voetheuvels. Peru: in het oosten, met verschillende ondersoorten ten noorden van de Amazone, tussen Marañón en Ucayali, ten oosten van de Ucayali en in het zuidoosten. Bolivia: in het noordwesten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Amazonisch Brazilië, oostwaarts tot de Madeira.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in terra-firmebos, bijvoorbeeld in Yasuní, aan de voet van de Andes bij Manu of in Tambopata, naar zwermen trekmieren; de haarkuifmiervogel zit vaak iets afzijdig van de andere mierenvolgers.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Vrij algemeen in ongestoord bos; als vaste mierenvolger is de soort gevoelig voor versnippering en kap van het bos.
Wetenschappelijke naam
Rhegmatorhina melanosticta | (Sclater & Salvin, 1880)
Sclater & Salvin beschreef de soort in 1880 als Pithys melanosticta; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Rhegmatorhina werd in 1888 ingevoerd door Ridgway. De geslachtsnaam komt van Grieks rhēgma, 'spleet', en rhis, 'neus', dus met spleetvormige neusgaten. De soortnaam komt van Grieks melas, 'zwart', en stiktos, 'gevlekt'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Sarayacu, Pastaza, Ecuador.