Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Kaalkopmiervogel
Kaalkopmiervogel | Gymnocichla nudiceps
Bare-crowned Antbird | Hormiguero calvo | Formigueiro-de-cabeça-pelada
De kaalkopmiervogel is een Midden-Amerikaanse miervogel die in het gidsgebied alleen in het noorden en noordwesten van Colombia voorkomt. Hij is de enige soort in zijn geslacht. Het mannetje heeft een kale, felblauwe voorkruin en gezichtshuid.
Geluid
Het mannetje zingt een reeks heldere, zoete fluittonen die halverwege stijgen en naar het einde versnellen; het vrouwtje valt vaak midden in de zang in. Bij het zingen trilt de staart. De roep is een scherp pieet en een borrelend geratel.
Opname: Bram Vogels — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
16 cm, met een rode iris. Het mannetje is vrijwel geheel zwart, met felblauwe naakte huid op voorhoofd, voorkruin, teugels en rond het oog, witte toppen aan de vleugeldekveren en smalle witte staarttoppen. Het vrouwtje heeft blauwe naakte huid op de teugels en rond het oog, is boven donker geelbruin met roodachtiger vleugels en staart, en heeft een kaneelrode keel en onderkant, donkerder op de borst.
Verwarringssoorten
De blauwmaskermiervogel Hafferia immaculata en de zeledons miervogel Hafferia zeledoni hebben alleen blauwe huid voor en rond het oog, geen kale kruin, en zijn groter, met een bruine iris; ze leven meer in hoger, gesloten bos. De bruinrugmiervogel Poliocrania exsul is kleiner, met een kortere staart en een grijs of zwart gezicht. Het vrouwtje kaalkopmiervogel valt op door de blauwe oogring in combinatie met de kaneelrode onderkant.
Leefgebied
Dichte ondergroei in laagland- en voetheuvelbos: bosranden, secundair bos, open plekken en verwaarloosde aanplant met opslag, vaak in moerassige delen en langs stilstaande beken. In Colombia tot ongeveer 600 m. Volgt regelmatig zwermen trekmieren. Het nest is een open kom laag in de vegetatie.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in het noordwesten, van de grens met Panama zuidwaarts tot Valle del Cauca, en in het noorden, van Córdoba en Antioquia oostwaarts tot in het zuiden van La Guajira. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico en Guatemala tot Panama.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in dichte opslag langs bosranden en moerassige beken in het Caribische laagland van Colombia, bijvoorbeeld in de omgeving van de Sinú of het Urabá-gebied, en let op trekmierzwermen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. In Colombia plaatselijk; de stand gaat vermoedelijk achteruit doordat bos en oud secundair bos wordt omgezet in weiland en plantages.
Wetenschappelijke naam
Gymnocichla nudiceps | (Cassin, 1850)
Cassin beschreef de soort in 1850 als Myiothera nudiceps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Gymnocichla werd in 1858 ingevoerd door Sclater. De geslachtsnaam combineert Grieks gumnos, 'kaal, naakt', en kikhlē, 'lijster', naar de kale kop. De soortnaam combineert Latijn nudus, 'kaal', en -ceps, 'gekopt', naar de kale kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Panama.