Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › McLeannans miervogel
McLeannans miervogel | Phaenostictus mcleannani
Ocellated Antbird | Hormiguero ocelado | Formigueiro-ocelado
McLeannans miervogel is een grote, langstaartige miervogel met een blauwe naakte huid rond het oog en een rug vol zwarte, licht omzoomde vlekken, waaraan hij de Engelse naam 'ocellated' dankt. Hij is een obligate mierenvolger: vrijwel al zijn voedsel vangt hij bij zwermen van trekmieren. Bij een zwerm verdringt hij doorgaans de kleinere miervogels van de beste plaatsen.
Geluid
De zang is een lange reeks fluittonen die eerst stijgt en versnelt en daarna weer daalt en vertraagt. Bij mierenzwermen veel ruwe, krassende roepjes en een snorrend tsjirrr.
Opname: Kent Livezey — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
19–20 cm, met een lange staart en lange poten. Rond het oog een vrij grote, blauwe naakte huid. Kruin grijsbruin, keel en voorhals zwart. Nek, borst en buik roodbruin; de rug, de vleugeldekveren en de bovenborst hebben zwarte veercentra met lichte, okerkleurige tot kaneelkleurige randen, wat een geschubd of geoogd patroon geeft. Staart donkerbruin. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met minder duidelijke vlekken.
Verwarringssoorten
De witwangmiervogel Gymnopithys leucaspis leeft vaak bij dezelfde mierenzwermen, maar is veel kleiner, met een korte staart, bruine bovendelen en een witte keel en borst. De vlekborstmiervogel Hylophylax naevioides is klein, met een band van zwarte vlekken over de witte borst en rossige vleugelstrepen. De bruinrugmiervogel Poliocrania exsul heeft eveneens blauwe huid rond het oog, maar is kleiner en egaal getekend, zonder vlekken. Zeledons miervogel Hafferia zeledoni is egaal zwart (mannetje) of bruin (vrouwtje).
Leefgebied
Onderlaag van vochtig laaglandbos en voetheuvelbos, ook hoog secundair bos, van zeeniveau tot ongeveer 900 m. Volgt zwermen van trekmieren, vooral van Eciton burchellii, en vangt vanaf lage stammetjes en takjes de geleedpotigen die voor de mieren vluchten; meestal in paren of familiegroepen. Het nest ligt in een holte, bijvoorbeeld in een rottende palmstronk.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in het Pacifische laagland van Chocó tot Nariño en in het noordwesten via Urabá tot Córdoba en het noorden van Antioquia. Ecuador: in het noordwesten, vooral in Esmeraldas, een enkele keer in Pichincha. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Oost-Honduras door Nicaragua en Costa Rica tot Panama.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de Chocó of in Noordwest-Ecuador naar een actieve zwerm trekmieren en blijf er rustig bij staan: de miervogels die erbij foerageren, zijn dan vaak van dichtbij te zien. Het krassen van mierenvolgers verraadt een zwerm vaak al van een afstand.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. In het gidsgebied vrij schaars en gebonden aan aaneengesloten bos; als obligate mierenvolger verdwijnt hij snel uit versnipperd bos, en ontbossing in de Chocó en Noordwest-Ecuador is de belangrijkste bedreiging.
Wetenschappelijke naam
Phaenostictus mcleannani | (Lawrence, 1861)
Lawrence beschreef de soort in 1861 als Phlogopsis MeLeannani (sic); omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Phaenostictus werd in 1909 ingevoerd door Ridgway. De geslachtsnaam komt van Grieks phainō, 'tonen', en stiktos, 'gevlekt'. De soortnaam eert James McLeannan, spoorwegingenieur bij de Panamaspoorweg, die het typeexemplaar in Panama verzamelde. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Lion Hill, Panama.