Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Yapacanamiervogel
Yapacanamiervogel | Aprositornis disjuncta
Yapacana Antbird | Hormiguero de Yapacana | Formigueiro-de-yapacana
De yapacanamiervogel is een kleine grijs-witte miervogel die alleen leeft in laag, dicht bos op witzand in het stroomgebied van de bovenloop van de Orinoco en de Rio Negro. Hij is genoemd naar de typelocatie, de Cerro Yapacana in Venezuela. In het gidsgebied is hij alleen bekend uit het oosten van het departement Guainía in Colombia.
Geluid
De zang is een snelle reeks van een of twee rauwe, stijgende trillers, gevolgd door zeer hoge piepiep-tonen. Roepen zijn een lange, rauwe toon die hoger klinkt dan de zang, een scherp skwiep en een zacht ratelen.
Opname: Iván Lau — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13 cm. Het mannetje is donkergrijs van boven met een grijs gezicht, een witte vlek tussen de schouders en zwartgrijze vleugels en staart; vleugeldekveren en slagpennen hebben smalle witte toppen. De onderdelen zijn wit, met een lichtgrijze waas op borst, flanken en onderstaartdekveren. Het vrouwtje heeft vergelijkbare bovendelen zonder witte vleugeltoppen en is van onder licht roestgeel, met een lichtere keel en grijzige flanken. De bovensnavel is zwartachtig, de ondersnavel licht; de poten zijn rozegrijs.
Verwarringssoorten
De grijsbuikmiervogel Ammonastes pelzelni, die eveneens op witzand leeft, heeft een roodbruine rug, grote bruingele vleugelvlekken en een zwarte (mannetje) of geschubde (vrouwtje) borst. De zwartkinmierkruiper Hypocnemoides melanopogon heeft een zwarte kin en keel en een kortere staart met witte toppen, en leeft langs water. De zwartkeelmiervogel Myrmophylax atrothorax heeft bruine bovendelen en bij het mannetje een zwarte keel en borst.
Leefgebied
Laag, dicht bos op witzand dat in de regentijd deels overstroomt, tot ongeveer 150 m. Zoekt alleen, in paren of in familiegroepen op of vlak boven de grond onder dichte begroeiing naar insecten en spinnen; keert strooisel om, pikt prooien van lage takjes en volgt soms trekmieren. Sluit zich niet aan bij gemengde groepen. Broedt waarschijnlijk in de natte tijd; over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia alleen plaatselijk in het oosten van Guainía, in het grensgebied met Venezuela. Komt niet voor in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuidwesten van de Venezolaanse deelstaat Amazonas en in het noordwesten van Brazilië, in de deelstaten Amazonas en Roraima.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek rond Inírida in Guainía in laag witzandbos langs de rivieren. De rauwe trillers verraden de vogels in de dichte ondergroei.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is klein en de soort is sterk aan één type bos gebonden, maar het leefgebied is grotendeels ongerept. Illegale goudwinning vormt plaatselijk een bedreiging.
Wetenschappelijke naam
Aprositornis disjuncta | (Friedmann, 1945) (GBIF: Myrmeciza disjuncta)
Friedmann beschreef de soort in 1945 als Myrmeciza disjuncta; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Aprositornis werd in 2013 ingevoerd door Isler, Bravo & Brumfield. De geslachtsnaam combineert Grieks aprositos, 'ontoegankelijk, moeilijk te bereiken', en ornis, 'vogel'. De soortnaam disjuncta is Latijn voor 'gescheiden, afgezonderd'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cerro Yapacana, Amazonas, Venezuela.