Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Hellmayrs parkiet

Hellmayrs parkiet | Pyrrhura amazonum

Santarem Parakeet | Cotorra de Santarém | Tiriba-de-hellmayr

De hellmayrs parkiet is een kleine Pyrrhura van het Braziliaanse Amazonegebied ten zuiden van de Amazone. Het gidsgebied raakt alleen de zuidwestelijke rand van zijn verspreidingsgebied, in het noorden van Bolivia, waar de soort slechts van enkele plaatsen bekend is. De Boliviaanse vogels behoren tot de vorm van het stroomgebied van de Madeira, die soms als aparte soort wordt behandeld.

Hellmayrs parkiet (Pyrrhura amazonum)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Schel, schor kriek of kie-kie-kie, vooral in de vlucht; groepen in een boom maken zachte, babbelende geluiden.

Luister: ZangXC782192

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

22 cm, met een lange, spitse staart en een donkergrijze snavel. Het kleed is overwegend groen, met donker roodbruine wangen en een witachtige tot geelbruine oorvlek. De borst is licht met smalle, donkere, puntige vlekjes of schubben; de vorm van de Madeira heeft weinig of geen blauw op het voorhoofd. De buik en de stuit zijn donkerrood. De slagpennen zijn blauwachtig. De staart is van boven groen met een rode punt en van onder donkerrood. De oogring is meestal donkergrijs. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De zwartkopparkiet Pyrrhura rupicola heeft een zwartbruine kap, een donkere borst met brede witte randen, een groene staart en geen rode buik. De karmozijnbuikparkiet Pyrrhura perlata heeft een karmozijnrode buik en blauwe wangen en halszijden. De bonte parkiet Pyrrhura picta heeft een blauw voorhoofd en rood of blauw in het gezicht.

Leefgebied

Vochtig laaglandbos op terra firme, overstromingsbos langs rivieren en bosranden, onder 500 m. Eet vruchten, zaden en bloemen in het bladerdak. Broedt in boomholten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Bolivia alleen in het noorden, in het stroomgebied van de Madeira in Pando en het noorden van Beni, waar de soort weinig gemeld is. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het Braziliaanse Amazonegebied ten zuiden van de Amazone, van de Madeira oostwaarts tot de Tocantins, met een kleine uitloper ten noorden van de rivier.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In het gidsgebied alleen in de bossen van het noorden van Pando en Beni, waar groepen in de boomtoppen langs rivieren foerageren. Let op kwetterende groepjes met donkerrode buik en staart.

Staat van instandhouding

Gevoelig. Het verspreidingsgebied ligt grotendeels in het zuidelijke Amazonegebied, waar ontbossing voor veeteelt, landbouw en wegen snel voortschrijdt; de soort gaat daardoor naar verwachting achteruit.

Wetenschappelijke naam

Pyrrhura amazonum | Hellmayr, 1906

Hellmayr beschreef de soort in 1906 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Pyrrhura werd in 1856 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam komt van Grieks purrhos, 'vuurrood', en oura, 'staart'. Latijn amazonum, 'van de Amazonen', naar het Amazonegebied; niet noodzakelijk de typelocatie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Óbidos, Pará, Brazilië.