Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Incaleptopogon

Incaleptopogon | Leptopogon taczanowskii

Inca Flycatcher | Orejero inca | Cabeçudo-inca

De incaleptopogon is een kleine, olijfkleurige tiran van het bergbos aan de oostflank van de Andes, die alleen in Peru voorkomt. Zoals andere Leptopogon-soorten zit hij rechtop op een open tak in de middelste etage en tilt hij regelmatig één vleugel kort op. Ten zuiden van de Marañón neemt hij de plaats in van de roodborstleptopogon.

Incaleptopogon (Leptopogon taczanowskii)
Foto: Nick Moore — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

Korte, scherpe roeptonen en een droge, snelle reeks tonen, vaak te horen vanuit gemengde groepen.

Luister: ZangXC922950

Opname: Pritam Baruah — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13–14 cm, met een vrij lange staart en een smalle, donkere snavel. De kruin is donkergrijs, de rug olijfgroen. De kop is grijsachtig gespikkeld, met een donkere halvemaanvormige vlek op de oorstreek. De vleugels zijn donker, met twee duidelijke okerkleurige vleugelstrepen. De keel is grijsachtig, de borst olijfgrijs met een okerkleurige zweem, de buik lichtgeel. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De grijskruinleptopogon Leptopogon superciliaris heeft een zuiverder leigrijze kruin, een witter, minder gespikkeld gezicht en meer gelige vleugelstrepen, en leeft meestal lager. De roodborstleptopogon Leptopogon rufipectus heeft een roodbruin gezicht en een roodbruine borst en leeft ten noorden van de Marañón. De marmerwanglooftiran Pogonotriccus ophthalmicus is kleiner, met een kortere staart, gele vleugelstrepen en een meer gemarmerd gezicht.

Leefgebied

Vochtig bergbos en nevelwoud aan de oostflank van de Andes, vooral in de middelste etage en aan bosranden, ruwweg tussen 1200 en 2700 m. Zit rechtop op een tak en vliegt uit om insecten van bladeren te pikken; sluit zich vaak aan bij gemengde groepen. Het nest is een balvormige constructie van mos, opgehangen aan een oever of rotswand.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Peru: endemisch, aan de oostflank van de Andes van Amazonas (ten zuiden van de Marañón) en La Libertad via San Martín, Huánuco, Pasco en Junín tot Cusco. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in nevelwoud langs wegen aan de oostflank, zoals in de Cordillera Escalera of in de bergbossen van Cusco, en volg gemengde groepen; let op een tiran die rechtop zit en één vleugel optilt.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort heeft een beperkt verspreidingsgebied, maar komt vrij algemeen voor in het nog grotendeels beboste gebied aan de oostflank.

Wetenschappelijke naam

Leptopogon taczanowskii | Hellmayr, 1917

Hellmayr beschreef de soort in 1917 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Leptopogon werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Grieks leptos, 'fijn, slank', en pōgōn, 'baard', naar de fijne borstels bij de snavelbasis. De soortnaam eert Władysław Taczanowski (1819–1890), Pools zoöloog en auteur van Ornithologie du Pérou. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Ray Urmaña, Huayabamba-vallei, Peru.