Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Junínmoortiran

Junínmoortiran | Knipolegus signatus

Jelski's Black Tyrant | Viudita andina | Maria-preta-andina

De junínmoortiran is een donkere moortiran van de randen van nevelwoud op de oostflank van de Andes in het noorden en midden van Peru. Hij komt alleen in Peru voor. Lange tijd werden hij en Berlioz' moortiran als één soort beschouwd; beide zijn stille vogels van de bosrand.

Junínmoortiran (Knipolegus signatus)
Foto: Nick Athanas — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Weinig bekend en zelden te horen. Een zacht, kort tsip; het mannetje maakt korte baltsvluchten vanaf een uitkijkpost.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

15 cm, met een vrij lange staart en een kleine, blauwgrijze snavel. Het mannetje is geheel donker leigrijs tot zwartachtig, zonder wit in de vleugel. Het vrouwtje is donker olijfgrijs van boven, met twee vage lichte vleugelstrepen, en grijzer van onderen met een vage streping op keel en borst. Jonge vogels lijken op het vrouwtje.

Verwarrings­soorten

Berlioz' moortiran Knipolegus cabanisi lijkt sterk, maar het mannetje is lichter, meer loodgrijs, en het vrouwtje bruiner met meer roest in stuit en staart; hij leeft verder naar het zuidoosten, in Zuidoost-Peru en Bolivia. De witvleugelmoortiran Knipolegus aterrimus heeft een witte vleugelband en leeft in droog struweel. De roodstaartmoortiran Knipolegus poecilurus is grijsbruin, met veel roest in de staart.

Leefgebied

De randen en open plekken van vochtig bergbos en nevelwoud, struikgewas in kapvlakten en hellingen met jong bos, ongeveer tussen 2000 en 3300 m. Zit vaak stil op een beschutte tak aan de bosrand en vangt insecten met korte uitvallen. Over het nest is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Peru: op de oostflank van de Andes, van Amazonas en San Martín in het noorden zuidwaarts tot Junín. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs bosranden en struikrijke kapvlakten op de oostflank in midden-Peru, bijvoorbeeld in de valleien van Huánuco en Junín; let op een donkere, stille tiran die lang op een tak blijft zitten.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is beperkt, maar de soort verdraagt bosranden en jong bos.

Wetenschappelijke naam

Knipolegus signatus | (Taczanowski, 1875)

Taczanowski beschreef de soort in 1875 als Ochthodiaeta signatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Knipolegus werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Grieks knips, 'insect', en legō, 'oppikken', naar de manier van voedselzoeken. De soortnaam komt van Latijn signatus, 'getekend, gemarkeerd'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Nancho, Cajamarca, Peru.