Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Amazonemoortiran
Amazonemoortiran | Knipolegus poecilocercus
Amazonian Black Tyrant | Viudita amazónica | Pretinho-do-igapó
De amazonemoortiran is een kleine moortiran van overstroomd bos langs zwartwaterrivieren en meren in het Amazonegebied. Het mannetje is geheel glanzend zwart, het vrouwtje bruin met roestkleurige accenten. Hij zit laag in de ondergroei boven het water en blijft daardoor vaak onopgemerkt.
Geluid
Weinig vocaal. Een zacht, kort tik en een dun, hoog piepje; het mannetje maakt korte baltsvluchten boven de ondergroei, met een klikkend geluid.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
12,5 cm, met een korte, dunne snavel en een vrij lange staart. Het mannetje is geheel zwart met een blauwachtige glans en een blauwgrijze snavel. Het vrouwtje is olijfbruin van boven, met twee lichte vleugelstrepen, een roestkleurige stuit en roestkleurige binnenvlaggen van de staartpennen; de onderzijde is lichtbruin met vage streping op de borst. Jonge vogels lijken op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
De riviermoortiran Knipolegus orenocensis is groter, het mannetje doffer grijszwart, en leeft in jonge struikbegroeiing op riviereilanden en zandbanken. Het vrouwtje van de roodstaartmoortiran Knipolegus poecilurus heeft een grijzere kop, een rode iris en meer roest in de staart, en leeft in bergbosranden op de Andeshellingen. De langstaarttiran Colonia colonus heeft een witte kruin en zeer lange middelste staartpennen.
Leefgebied
De ondergroei en randen van seizoensgebonden overstroomd bos (vooral igapó langs zwartwater), struiken langs oevers van meren en beken en de randen van palmmoerassen, in het laagland tot ongeveer 300 m. Zit laag op dunne takken en vangt insecten met korte uitvallen, vaak vlak boven het water. Het nest is een kommetje in een struik of tussen wortels.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: plaatselijk in het Amazonegebied in het zuidoosten. Ecuador: zeer plaatselijk in het noordoostelijke laagland. Peru: in het noordoosten, vooral langs de rivieren van Loreto. Bolivia: hooguit enkele meldingen in het noorden. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, Guyana en het Braziliaanse Amazonegebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Vaar langzaam langs de randen van zwartwatermeren en overstroomd bos, bijvoorbeeld in noordoost-Peru, en let op een klein zwart of bruin vogeltje dat laag boven het water op een takje zit.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Het leefgebied langs rivieren en meren is in het westelijke Amazonegebied nog grotendeels intact.
Wetenschappelijke naam
Knipolegus poecilocercus | (Pelzeln, 1868)
Pelzeln beschreef de soort in 1868 als Empidochanes poecilocercus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Knipolegus werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Grieks knips, 'insect', en legō, 'oppikken', naar de manier van voedselzoeken. De soortnaam komt van Grieks poikilos, 'bont', en kerkos, 'staart'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio Amajaú (Rio Negro), Brazilië.