Alle soorten › Koekoeksvogels › Koekoeken › Kleine ani

Kleine ani | Crotophaga ani

Smooth-billed Ani | Garrapatero piquiliso | Anu-preto

De kleine ani is een geheel zwarte, langstaartige koekoek met een hoge, zijdelings afgeplatte snavel, die in luidruchtige groepen door weiland en struikgewas trekt. Anders dan veel koekoeken broedt hij zelf, en wel in groepen die samen één groot nest gebruiken. Op de Galápagos is hij door mensen ingevoerd en geldt hij als een probleemsoort.

Kleine ani (Crotophaga ani)
Foto: Charles J. Sharp — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een klagend, oplopend gefluit, oe-iek, vaak door meerdere vogels tegelijk, ook in de vlucht. Groepen maken daarnaast allerlei krassende en kwekkende geluiden.

Luister: RoepXC1163759

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

33–36 cm, waarvan bijna de helft staart; de lange staart wordt vaak los en scheef gehouden. Het verenkleed is dof zwart met een zwakke blauwe glans; de veren van kop en borst hebben smalle glanzende randen. De snavel is zwart, hoog en gewelfd, met een gladde, bultvormige kam op de bovensnavel die tot boven het voorhoofd reikt. De iris is donker. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een kleinere snavelkam.

Verwarrings­soorten

De groefsnavelani Crotophaga sulcirostris is iets kleiner en heeft groeven in de snavel, zonder bult boven het voorhoofd; hij leeft vooral in droge streken, onder meer aan de Pacifische kust van Ecuador en Peru, en roept anders. De grote ani Crotophaga major is veel groter, met een glanzend blauwzwart verenkleed en een witte iris, en leeft langs rivieren en in overstromingsbos.

Leefgebied

Weiland met struiken, bosranden, ruigte, secundair bos, moeras- en oeverbegroeiing, plantages en tuinen, vooral in het laagland en plaatselijk tot in de lagere dalen van de Andes. Op de Galápagos in de landbouwgebieden van het hoogland. Zoekt in groepen insecten op de grond en in lage begroeiing, vaak bij grazend vee, en eet ook hagedissen, kikkers en vruchten.

Verspreiding en trek

In Colombia wijdverspreid in het laagland en de grote binnendalen; in Ecuador, Peru en Bolivia vooral in het laagland ten oosten van de Andes. Ontbreekt in de droge kustwoestijn van Peru. Op de Galápagos ingevoerd en gevestigd op enkele bewoonde eilanden. Buiten het gidsgebied van Florida en het Caribisch gebied via het zuiden van Midden-Amerika tot in het noorden van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In weiland en langs wegen in het Amazonelaagland, waar groepjes op hekken en struiken zitten en bij vee foerageren. Op de Galápagos in de landbouwzone van Santa Cruz.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Profiteert van ontbossing en veeteelt. Op de Galápagos een ingevoerde soort die inheemse dieren kan bedreigen.

Wetenschappelijke naam

Crotophaga ani | Linnaeus, 1758

Linnaeus beschreef de soort in 1758 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Crotophaga voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam komt van Grieks krotōn, 'teek', en -phagos, '-etend': 'teekeneter'. De soortnaam ani gaat terug op een naam die Marcgrave in 1648 gebruikte, waarschijnlijk uit het Tupi. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Jamaica.