Alle soorten › Glansvogelachtigen › Baardkoekoeken › Knevelbaardkoekoek

Knevelbaardkoekoek | Malacoptila mystacalis

Moustached Puffbird | Buco bigotudo | Barbudo-bigodudo

De knevelbaardkoekoek is een bruine baardkoekoek met een grote witte snor, die in het gidsgebied alleen in de noordelijke Andes van Colombia voorkomt. Hij vervangt daar in het bergbos de witsnorbaardkoekoek van het laagland. Zoals zijn verwanten zit hij lang roerloos in de onderlaag.

Knevelbaardkoekoek (Malacoptila mystacalis)
Foto: Alejandro Bayer Tamayo from Armenia, Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, ijle fluittoon, tsiii, met tussenpozen herhaald, en een zachte reeks dunne fluittonen. Vooral in de ochtend en de schemering.

Luister: ZangXC353752

Opname: Ross Gallardy — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

20–22 cm, met een grote kop, een zware, donkere snavel en een vrij korte staart. De bovendelen zijn bruin met fijne lichte vlekjes. Rond de snavelbasis en onder het oog staan lange witte veren die een opvallende snor vormen. Keel en borst zijn roestbruin tot kaneelkleurig, de buik is witachtig met vage strepen. De iris is rood. Het vrouwtje is iets grijzer en minder rossig dan het mannetje.

Verwarrings­soorten

De witsnorbaardkoekoek Malacoptila panamensis leeft lager, vooral beneden 1200 m, is sterker gestreept op de onderdelen en heeft een kleinere witte snor. De okerborstbaardkoekoek Malacoptila fulvogularis is veel donkerder en zwaar zwart-wit gestreept, en leeft op de oostflank verder naar het zuiden.

Leefgebied

Vochtig bergbos en voetheuvelbos, oud secundair bos, bosranden en schaduwkoffie, ongeveer tussen 300 en 2100 m, vooral in de middelste hoogten. Leeft in de onderlaag en de lagere middenlaag en vliegt uit naar grote insecten en andere ongewervelden. Broedt in een gang in een helling of berm.

Verspreiding en trek

In Colombia in de noordelijke Andes en in de Sierra de Perijá, aan de grens met Venezuela. Ontbreekt in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes en het kustgebergte van het noorden van Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in bergbos en bij schaduwkoffie op de middelste hoogten in het noorden van de Colombiaanse Andes. Let op een bruine vogel die roerloos op een lage tak zit; de witte snor valt in de schaduw het eerst op.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is klein, maar de soort komt ook voor in secundair bos en schaduwrijke plantages.

Wetenschappelijke naam

Malacoptila mystacalis | (de Lafresnaye, 1850)

De Lafresnaye beschreef de soort in 1850 als Monasa mystacalis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Malacoptila werd in 1841 ingevoerd door Gray. De geslachtsnaam komt van Grieks malakos, 'zacht', en ptilon, 'veer' of 'verenkleed'. De soortnaam komt van Grieks mustax, 'snor', naar de witte baardstreep. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Valparaíso, Sierra Nevada de Santa Marta, Colombia.