Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Kraagpapegaai
Kraagpapegaai | Deroptyus accipitrinus
Red-fan Parrot | Loro de abanico | Anacã
De kraagpapegaai is de enige soort van het geslacht Deroptyus. Hij heeft een kraag van lange, roodblauwe nekveren die hij bij opwinding als een waaier rond de kop opzet. Met zijn lange, afgeronde staart en zijn vlucht van korte vleugelslagen afgewisseld met glijvluchten doet hij in de lucht eerder aan een kleine roofvogel denken dan aan een papegaai.
Geluid
Gevarieerd: hoge, schelle roepen zoals kie-kie, nasale en schorre klanken en zachtere fluittonen. Paren roepen vaak vanaf een uitstekende tak.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
35 cm, met een lange, afgeronde staart. Bovendelen en vleugels zijn groen, de slagpennen zwartachtig. De kop is bruinachtig met lichte strepen, het voorhoofd en de voorkruin zijn bij vogels van ten noorden van de Amazone lichter, bijna witachtig. De lange nekveren zijn donkerrood met blauwe randen en vormen opgezet een waaier. Borst en buik hebben dezelfde roodblauwe tekening. Het oog is geel, de snavel donker. De seksen zijn gelijk; jongen zijn doffer.
Verwarringssoorten
Amazones zoals de grote amazone Amazona farinosa en de geelvoorhoofdamazone Amazona ochrocephala zijn grotendeels groen, met een korte staart en zonder roodblauwe kraag. Het zwartoormargrietje Pionus menstruus heeft een blauwe kop en rode onderstaartdekveren en vliegt met diepe vleugelslagen. In de vlucht onderscheidt de kraagpapegaai zich door de lange staart, de afgeronde vleugels en de glijvluchten.
Leefgebied
Ongestoord laaglandregenwoud op terra firme, vooral op arme, zandige bodems, en de randen daarvan; ook bij palmmoerassen. Meestal onder 400 m. Eet vruchten, zaden en bloesems, vaak van palmen. Leeft in paren en kleine groepen. Het nest ligt in een boomholte of een holle stomp.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland ten oosten van de Andes, vooral in het oosten (Guainía, Vaupés, Amazonas). In Ecuador zeer schaars en plaatselijk in het noordoosten, met weinig meldingen. In Peru alleen in het noordoosten, in Loreto ten noorden van de Amazone. Uit Bolivia zijn geen zekere meldingen bekend. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en de Braziliaanse Amazone.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in bos op zandbodem rond Iquitos en in het oosten van Colombia; paren zitten in de ochtend vaak op een kale tak boven het bladerdak. Let op de schelle roepen en het vliegbeeld met lange staart.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is gebonden aan ongestoord bos; ontbossing en de vangst voor de handel in kooivogels zijn plaatselijke bedreigingen.
Wetenschappelijke naam
Deroptyus accipitrinus | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Psittacus accipitrinus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Deroptyus werd in 1832 ingevoerd door Wagler. De geslachtsnaam komt van Grieks derē, 'nek, hals', en ptuon, 'waaier', naar de veren in de nek die als een waaier opgezet kunnen worden. De soortnaam is Latijn accipitrinus, 'haviksachtig', naar de kop met opzetbare kraag die aan een roofvogel doet denken. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.