Alle soorten › Trogonachtigen › Trogons › Kuifquetzal
Kuifquetzal | Pharomachrus antisianus
Crested Quetzal | Quetzal crestado | Quetzal-de-crista
De kuifquetzal is een quetzal van het bergbos van de Andes, van Colombia tot Bolivia. Het mannetje heeft een korte, borstelige kuif op het voorhoofd die over de snavelbasis valt, en een staart die van onderen wit is. Hij leeft gemiddeld hoger dan de goudkopquetzal, maar beide soorten komen deels samen voor.
Geluid
De zang is een herhaalde reeks heldere fluittonen, vaak in paren en wat hoger en schorder dan die van de goudkopquetzal. De roep is een droog, kakelend gekwetter.
Opname: Jorge L. Peña — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
33–34 cm. Het mannetje is metaalglanzend groen op kop, borst en bovendelen, met een korte, borstelige kuif boven de snavel en een karmijnrode buik en onderstaartdekveren. De lange groene bovenstaartdekveren reiken tot voorbij de staartpunt. De staart is van onderen grotendeels wit. De snavel is geel. Het vrouwtje is doffer, met een bruinere kop en borst, minder rood op de buik, een donkere snavel en zwart-witte bandjes op de buitenste staartpennen.
Verwarringssoorten
De goudkopquetzal Pharomachrus auriceps heeft geen kuif en van onderen een geheel zwarte staart, ook bij het vrouwtje. De pauwquetzal Pharomachrus pavoninus leeft in het Amazonelaagland en het mannetje heeft een rode snavel. De witpuntquetzal Pharomachrus fulgidus komt alleen in de Sierra Nevada de Santa Marta voor en heeft alleen witte toppen aan de staartpennen. De gekraagde trogon Trogon collaris en de maskertrogon Trogon personatus zijn kleiner, met een witte borstband bij het mannetje en een gebandeerde onderstaart.
Leefgebied
Vochtig bergbos en nevelwoud, ook bosranden en open plekken met vruchtdragende bomen, ongeveer tussen 1200 en 3000 m, vooral boven 1500 m. Eet vooral vruchten, die hij biddend in de vlucht van de takken plukt, en daarnaast insecten. Broedt in een holte in een rotte boomstam.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in alle drie de cordilleras en in de Serranía de Perijá. In Ecuador op de oost- en plaatselijk de westflank van de Andes. In Peru vooral op de oostflank. In Bolivia op de oostflank van de Andes. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes en de Perijá van het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Langs bergwegen door het nevelwoud op de oostflank van de Andes, zoals de weg naar Manu in Peru, bij vruchtdragende bomen aan bosranden. Kijk bij een quetzal altijd naar de onderstaart om hem van de goudkopquetzal te onderscheiden.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, maar plaatselijk achteruit door ontbossing op de Andeshellingen.
Wetenschappelijke naam
Pharomachrus antisianus | (d'Orbigny, ACVMD, 1837)
D'Orbigny, ACVMD beschreef de soort in 1837 als Trogon Antisianus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pharomachrus werd in 1832 ingevoerd door De la Llave. De geslachtsnaam komt van Grieks pharos, 'mantel', en makros, 'lang', naar de lange dekveren. De soortnaam is modern Latijn antisianus, 'van de Andes'. D'Orbigny vond de soort in Bolivia, ten oosten van de Andes, in de vochtige bossen van de provincie Yungas; vergelijk ook de Antis (Asháninka), een volk van het regenwoud van West-Amazonië. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Yungas, Bolivia.