Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Niceforo's winterkoning

Niceforo's winterkoning | Thryophilus nicefori

Niceforo's Wren | Cucarachero de Nicéforo | Garrinchão-de-nicéforo

Niceforo's winterkoning is een van de zeldzaamste vogels van Colombia en leeft alleen in het droge dal van de Chicamocha en enkele aangrenzende dalen in de Oostelijke Cordillera. Hij werd lang als ondersoort van de rood-witte winterkoning beschouwd, maar wordt nu als aparte soort erkend. De naam eert broeder Nicéforo María, een natuuronderzoeker die in Colombia werkte.

Niceforo's winterkoning (Thryophilus nicefori)
Foto: Oscar Marín — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang bestaat uit reeksen heldere, holle fluittonen en trillers, vergelijkbaar met die van de rood-witte winterkoning; paren zingen in duet.

Luister: ZangXC440133

Opname: Sergio A. Collazos-González — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

14,5–15 cm, met een vrij lange, licht gebogen snavel. Kop en rug zijn dof olijfgrijs tot grijsbruin, de rug iets roestiger, met vage zwarte bandering op rug en bovenstaartdekveren. Een lange, witte wenkbrauwstreep met smalle zwarte randen; de wangen zijn zwart-wit gestreept. De onderzijde is wit, grijzer op zijden en flanken; de onderstaartdekveren zijn breed zwart gebandeerd. De vleugels zijn fijn, de staart breder zwart gebandeerd. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De rood-witte winterkoning Thryophilus rufalbus is van boven helder roodbruin in plaats van olijfgrijs en leeft lager, in het Caribisch laagland en het Magdalenadal. De antioquiawinterkoning Thryophilus sernai is lichter en warmer bruin, met fijnere bandering, en leeft alleen in het Caucadal. De zuidelijke huiswinterkoning Troglodytes musculus is kleiner en effen bruin, zonder witte wenkbrauwstreep en gestreepte wangen. De roodborstwinterkoning Pheugopedius rutilus heeft een roodbruine borst en gespikkelde wangen.

Leefgebied

Droogbos met een dichte ondergroei en een dikke strooisellaag, resten oeverbos met verwarde struiken, doornstruweel en de schaduwrijke randen van koffie- en cacaoaanplant, tussen ongeveer 1100 en 1850 m. Komt vaak voor op plekken met acacia's en Pithecellobium dulce. Zoekt laag in de vegetatie en in het strooisel naar insecten. Over het nest is weinig bekend.

Verspreiding en trek

Endemisch voor Colombia: in het dal van de Chicamocha en de stroomgebieden van de Sogamoso, de Suárez en de Fonce in Santander en Boyacá, met een geïsoleerde stand bij Soatá in Boyacá en een in de Serranía de los Yariguíes. Ontbreekt in de rest van het gidsgebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in het reservaat voor Niceforo's winterkoning bij Zapatoca of in de droge dalen rond San Gil in Santander; luister in de vroege ochtend naar de zang uit dicht struikgewas langs beken.

Staat van instandhouding

Ernstig bedreigd. De wereldstand wordt geschat op 30–200 volwassen vogels, verdeeld over versnipperde plekken. Bedreigingen zijn omzetting van bos in akkers, begrazing door geiten die de ondergroei verwijdert, bosbranden en het droogvallen van beken.

Wetenschappelijke naam

Thryophilus nicefori | (Meyer de Schauensee, 1946)

Meyer de Schauensee beschreef de soort in 1946 als Thryothorus nicefori; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Thryophilus werd in 1864 ingevoerd door Baird. De geslachtsnaam combineert Grieks thruon, 'riet', met philos, 'liefhebber': 'rietminnaar'. De soortnaam eert broeder Nicéforo María, Colombiaanse missionaris en herpetoloog die veel specimens leverde aan de beschrijver, Rodolphe Meyer de Schauensee. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit San Gil, Santander, Colombia.