Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Antioquiawinterkoning

Antioquiawinterkoning | Thryophilus sernai

Antioquia Wren | Cucarachero antioqueño | Garrinchão-de-antioquia

De antioquiawinterkoning is een in 2012 beschreven winterkoning die alleen voorkomt in het droge dal van de Cauca in het departement Antioquia in Colombia. Hij is nauw verwant aan de rood-witte winterkoning en Niceforo's winterkoning en werd pas in 2010 ontdekt, vooral door zijn afwijkende zang. De wetenschappelijke naam eert de Colombiaanse natuuronderzoeker Marco Antonio Serna.

Antioquiawinterkoning (Thryophilus sernai)
Foto: Gary.leavens — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een reeks heldere fluittonen en korte trillers, gevarieerder en iets hoger dan bij de rood-witte winterkoning, vaak eindigend met een sterk gemoduleerde slottoon; paren zingen in duet.

Luister: ZangXC1086372

Opname: Brian Cox — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

14 cm, met een vrij lange, licht gebogen snavel. De bovendelen zijn licht kaneelbruin, minder roodbruin dan bij de rood-witte winterkoning. Een smalle, witte wenkbrauwstreep; de wangen zijn vaag bruin gestreept. De onderzijde is witachtig, op borst en flanken licht bruin getint; de onderstaartdekveren zijn donker gebandeerd. Vleugels en staart zijn fijn zwart gebandeerd, op de staart vaak in vlekjes opgelost. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De rood-witte winterkoning Thryophilus rufalbus is helderder roodbruin, met een bredere witte wenkbrauwstreep, scherp zwart-wit gestreepte wangen en grovere bandering op vleugels en staart; hij leeft lager en niet in het Caucadal van Antioquia. Niceforo's winterkoning Thryophilus nicefori is donkerder en kouder bruin, met zwaardere zwarte bandering, en leeft alleen in het Chicamochadal. De zuidelijke huiswinterkoning Troglodytes musculus is kleiner en effener, zonder duidelijke witte wenkbrauwstreep.

Leefgebied

Resten van droog en half bladverliezend bos, struweel en begroeiing langs beken in de diepe vallei van de Cauca, tussen ongeveer 250 en 850 m. Wordt ook gezien in houtwallen en levende hagen langs wegen. Zoekt laag in de vegetatie naar insecten en andere ongewervelden. Over het nest is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Endemisch voor Colombia: alleen in de vallei van de Cauca in Antioquia, aan beide oevers, over ongeveer 150 km van Ituango in het noorden tot de omgeving van Concordia en Salgar in het zuiden. Ontbreekt in de rest van het gidsgebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de omgeving van Santa Fe de Antioquia, in begroeiing langs beken en in resten droog bos in het Caucadal; de vogels zijn het best te vinden op hun zang in de vroege ochtend.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. Het verspreidingsgebied is zeer klein en het droge bos in de Caucavallei is sterk versnipperd. Een groot deel van het leefgebied in het noorden is verloren gegaan door het stuwmeer van Hidroituango; daarnaast vormen ontbossing voor landbouw en bebouwing een bedreiging.

Wetenschappelijke naam

Thryophilus sernai | Lara, Cuervo, Valderrama, Calderón-Franco & Cadena, 2012

Lara, Cuervo, Valderrama, Calderón-Franco & Cadena beschreef de soort in 2012 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Thryophilus werd in 1864 ingevoerd door Baird. De geslachtsnaam combineert Grieks thruon, 'riet', met philos, 'liefhebber': 'rietminnaar'. De soortnaam eert Marco Antonio Serna Díaz (1936–1991), een Colombiaanse natuuronderzoeker uit San Vicente Ferrer, Antioquia. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Santa Fe de Antioquia, Antioquia, Colombia.