Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Noordelijke kastanjestaartmiervogel
Noordelijke kastanjestaartmiervogel | Sciaphylax castanea
Northern Chestnut-tailed Antbird | Hormiguero colicastaño norteño | Formigueiro-de-cauda-castanha-do-norte
De noordelijke kastanjestaartmiervogel is de noordelijke tegenhanger van de zuidelijke kastanjestaartmiervogel, ten noorden van de Amazone en de Marañón. Hij leeft vrijwel alleen in laag, wat schraal bos op voedselarme zandgrond in het laagland en de voetheuvels. Beide soorten werden lang als één soort beschouwd en verschillen vooral in kleed en zang.
Geluid
De zang is een luide, stijgende reeks fluittonen die vertraagt en weer versnelt, waarbij de laatste een of twee tonen soms lager zijn. Roepen zijn een zachte, dalende, keelachtige ratel en een droog tsjit, vaak in korte reeksen.
Opname: GABRIEL LEITE — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
11–12 cm. Het mannetje heeft een grotendeels grijze kop met donkere veercentra, een bruingrijze achterkop en nek, en kastanjebruine bovendelen, slagpennen en staart. Keel, bovenborst en buikzijden zijn zwart, het midden van de buik is wit; de donkere vleugeldekveren hebben lichte toppen en er is een witte vlek tussen de schouders. Het vrouwtje is lichter van boven en grotendeels oranjebruin van onder, met een witte buik.
Verwarringssoorten
De zuidelijke kastanjestaartmiervogel Sciaphylax hemimelaena leeft ten zuiden van de Amazone en de Marañón; de verspreidingsgebieden raken elkaar niet. De zwartkeelmiervogel Myrmophylax atrothorax leeft in dicht struikgewas aan bosranden en moerassige plekken; het mannetje is egaal donker van onder en mist de kastanjebruine staart. De zwartmaskermierkruiper Myrmoborus myotherinus heeft een zwart masker en een grijze rug, zonder kastanjebruine tinten.
Leefgebied
De onderlaag en bosbodem van terra-firmebos, vrijwel alleen in laag, wat schraal bos op voedselarme zandgrond. In Colombia tussen ongeveer 125 en 1000 m, in Ecuador meestal onder 350 m maar plaatselijk tot 1450 m, in Peru tot 1350 m. Zoekt in paren insecten op en vlak boven de grond. Het nest is een kom laag in dichte vegetatie.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: alleen in het uiterste zuiden, in Putumayo. Ecuador: zeer plaatselijk in het oosten, tot in Zamora-Chinchipe in het zuidoosten. Peru: in het noorden, in Loreto ten noorden van de Amazone en de Marañón en in San Martín. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in laag bos op witte zandgrond in het oostelijk laagland van Ecuador en het noorden van Peru, of in de voetheuvels van Zamora-Chinchipe en San Martín. Luister naar de stijgende fluitreeks dicht bij de grond.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is gebonden aan een specifiek bostype en daardoor plaatselijk verspreid, maar komt grotendeels voor in weinig verstoord gebied.
Wetenschappelijke naam
Sciaphylax castanea | (Zimmer, 1932)
Zimmer beschreef de soort in 1932 als Myrmeciza hemimelaena castanea; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Sciaphylax werd in 2013 ingevoerd door Bravo, Isler & Brumfield. De geslachtsnaam komt van Grieks skia, 'schaduw', en phulax, 'wachter'. De soortnaam komt van Latijn castaneus, 'kastanjebruin'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio Negro, ten westen van Moyobamba, San Martín, Peru.