Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Zuidelijke kastanjestaartmiervogel
Zuidelijke kastanjestaartmiervogel | Sciaphylax hemimelaena
Southern Chestnut-tailed Antbird | Hormiguero colicastaño sureño | Formigueiro-de-cauda-castanha
De zuidelijke kastanjestaartmiervogel is een kleine miervogel van de onderlaag van Amazonisch bos ten zuiden van de Amazone en de Marañón. Hij leeft dicht bij de grond, vaak in bamboe en bij omgevallen bomen, en verraadt zich meestal door zijn heldere, fluitende zang. Hij werd lang samen met de noordelijke kastanjestaartmiervogel als één soort beschouwd.
Geluid
De zang is een snelle reeks heldere fluittonen die in toonhoogte en tempo verandert en vaak eindigt met een lagere of raspende toon. Roepen zijn korte, wisselende tsjirr-tonen en een droog tsjak of pit, vaak in korte reeksen.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
12 cm, met een vrij korte staart. Het mannetje heeft een grijze kop, een zwarte keel en middenborst, grijze borstzijden en een witte buik; rug, stuit, flanken en staart zijn kastanjebruin. De vleugels zijn donker met rijen witte stippen op de dekveren, en er is een verborgen witte vlek tussen de schouders. Het vrouwtje heeft een bruingrijze kop, een oranjebruine tot okerkleurige keel en borst en een witte buik.
Verwarringssoorten
De noordelijke kastanjestaartmiervogel Sciaphylax castanea leeft ten noorden van de Amazone en de Marañón; de verspreidingsgebieden raken elkaar niet, en zang en kleed verschillen in details. De zwartkeelmiervogel Myrmophylax atrothorax leeft in dicht struikgewas aan bosranden en moerassige plekken; het mannetje is egaal donker van onder en mist de kastanjebruine staart. De zwartmaskermierkruiper Myrmoborus myotherinus heeft een zwart masker en een grijze rug, zonder kastanjebruine tinten.
Leefgebied
De onderlaag van vochtig terra-firmebos in het laagland en de voetheuvels, vaak in bamboe, bij omgevallen bomen en in dichte plekken met jonge aanwas, ook in oud secundair bos, meestal onder 1350 m. Beweegt tussen het bosinterieur en open plekken. Zoekt in paren insecten op en vlak boven de grond. Het nest is een kom laag in dichte vegetatie.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Peru: in het Amazonelaagland en de voetheuvels ten zuiden van de Amazone en de Marañón, vooral in het zuidoosten. Bolivia: in het noorden, in Pando, La Paz, het westen van Beni, Cochabamba en Santa Cruz. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuidwesten en midden van Amazonisch Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in terra-firmebos en bamboe in het zuidoosten van Peru en het noorden van Bolivia naar de heldere fluitreeks dicht bij de grond; de vogel laat zich vaak zien op een lage tak aan de rand van een open plek.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Vrij algemeen in het hele verspreidingsgebied; ontbossing tast de stand plaatselijk aan.
Wetenschappelijke naam
Sciaphylax hemimelaena | (Sclater, 1857) (GBIF: Myrmeciza hemimelaena)
Sclater beschreef de soort in 1857 als Myrmeciza hemimelaena; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Sciaphylax werd in 2013 ingevoerd door Bravo, Isler & Brumfield. De geslachtsnaam komt van Grieks skia, 'schaduw', en phulax, 'wachter'. De soortnaam komt van Grieks hēmi-, 'half', en melas, 'zwart'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mapiri, La Paz, Bolivia.