Alle soorten › Zangvogels › Amerikaanse zangers › Noordse waterlijster
Noordse waterlijster | Parkesia noveboracensis
Northern Waterthrush | Chipe charquero | Mariquita-boreal
De noordse waterlijster is een bruine, gestreepte zanger die bij water voortdurend met het achterlijf op en neer wipt. Het is de meest verbreide waterlijster in het gidsgebied: in de noordelijke winter is hij in Colombia algemeen in mangrove en natte bossen, verder naar het zuiden wordt hij schaarser.
Geluid
Een luid, metalig tsjink, vaak de eerste aanwijzing. De zang is een snelle, luide reeks heldere tonen die aan het eind versnelt; in het winterverblijf vooral in het voorjaar te horen.
Opname: Cassin Finch — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm. De bovenzijde is egaal donker olijfbruin. Een lange, smalle, gelige tot witachtige wenkbrauwstreep, tot achter het oog overal ongeveer even breed. De onderzijde is lichtgeel tot gebroken wit en dicht bezet met donkere strepen, ook op de keel. De poten zijn roze. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De louisianawaterlijster Parkesia motacilla is iets groter, met een zwaardere snavel, een brede witte wenkbrauwstreep die achter het oog breder wordt, een ongestreepte witte keel en okerkleurige flanken die afsteken tegen de witte buik. De ovenvogel Seiurus aurocapilla heeft een oranje kruinstreep en een witte oogring. De zeemstuitzanger Myiothlypis fulvicauda wipt ook met de staart bij beken, maar heeft een ongestreepte onderzijde en een okerkleurige stuit en staartbasis.
Leefgebied
In het winterverblijf vooral in mangrove en moerasbos, aan oevers van beken, plassen en rivieren en op natte plekken in tuinen en plantages, vooral onder 1500 m, op trek ook hoger. Loopt over modder en tussen boomwortels en zoekt insecten, kleine kreeftachtigen en andere ongewervelden aan de waterkant. Broedt niet in het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Wintergast, vooral van september tot april. In Colombia algemeen in de laaglanden en tot in de Andesdalen, vooral in de mangroven van de Caribische en Pacifische kust. In Ecuador vrij algemeen in het laagland ten westen en ten oosten van de Andes. In Peru schaars, vooral in het noorden en in het Amazonelaagland. In Bolivia zeldzaam. Op de Galápagos vrijwel afwezig. Broedt in het noorden van Noord-Amerika en overwintert van Florida en Mexico tot het noorden van Zuid-Amerika.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de wintermaanden langs de randen van mangrove en in natte bosjes; de vogel verraadt zich door zijn metalige tsjink en het voortdurende wippen met het achterlijf.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot broedgebied; in het winterverblijf is hij sterk afhankelijk van mangrove en ander nat bos, dat plaatselijk wordt gekapt.
Wetenschappelijke naam
Parkesia noveboracensis | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Motacilla noveboracensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Parkesia werd in 2008 ingevoerd door Sangster. De geslachtsnaam eert de Amerikaanse ornitholoog Kenneth Carroll Parkes (1922–2007), jarenlang conservator vogels van het Carnegie Museum of Natural History. De soortnaam verwijst naar New York (Latijn Novum Eboracum), niet noodzakelijk de typelocatie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Louisiana en New York, Verenigde Staten.