Alle soorten › Zangvogels › Kraaiachtigen › Pluchekapgaai

Pluchekapgaai | Cyanocorax chrysops

Plush-crested Jay | Urraca de cresta alborotada | Gralha-picaça

De pluchekapgaai is een violetblauwe en roomwitte gaai van de droge bossen en de lagere Yungas van het zuiden en oosten van Bolivia. Zijn naam dankt hij aan het korte, fluweelachtige kuifje op de kruin. Groepen trekken luidruchtig door het bos en komen ook in tuinen en boomrijk boerenland.

Pluchekapgaai (Cyanocorax chrysops)
Foto: Greg Schechter from San Francisco, USA — CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Gevarieerd: luide, schorre roepen als tsjoew en kjaa, klokkende en klikkende tonen, en zachte, praterige geluiden binnen de groep.

Luister: ZangXC990005

Opname: Fabrício Grigolin — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

34–36 cm, met een zware zwarte snavel en een lange staart. De kop is zwart, met een kort, dicht kuifje van fluweelachtige veren op de kruin, een lichtblauwe vlek boven het oog die doorloopt in een lichtblauwe nekband, en een kleine blauwe vlek onder het oog. Keel en borst zijn zwart, de rest van de onderdelen roomwit tot lichtgeel. Rug en vleugels zijn violetblauw, de staart violetblauw met een brede roomwitte punt. De iris is geel, de poten zijn zwart. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met een donkere iris.

Verwarrings­soorten

De kroeskopgaai Cyanocorax cristatellus van het uiterste oosten van Bolivia heeft een hoge, gekrulde kuif en een witte eindhelft van de staart, zonder blauwe vlekken bij het oog. De purpergaai Cyanocorax cyanomelas is egaal dof purperbruin, zonder roomwitte onderdelen. De violetgaai Cyanocorax violaceus leeft noordelijker, is egaal violetblauw en heeft een donkere iris.

Leefgebied

Droogbos, Chaco- en Chiquitanobos, de lagere Yungas, galerijbos, bosranden en boomrijk landbouwgebied, ook dorpen en parken, van het laagland tot ongeveer 1500 m. Eet insecten, andere ongewervelden, eieren, kleine gewervelden, vruchten en zaden. Het nest is een kom van takjes in een boom; broedt vaak coöperatief met helpers uit de groep.

Verspreiding en trek

In Bolivia in het laagland en op de lagere oostflank van de Andes in het zuiden en oosten, onder meer in Santa Cruz, Chuquisaca en Tarija en in het zuiden van Cochabamba en Beni. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Paraguay, het noorden van Argentinië, Uruguay en het zuiden en zuidwesten van Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In de bossen en parken rond Santa Cruz de la Sierra en in de lagere Yungas ten westen daarvan, waar groepen luid roepend door het bos trekken.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Algemeen en goed bestand tegen gedeeltelijke ontbossing.

Wetenschappelijke naam

Cyanocorax chrysops | (Vieillot, 1818)

Vieillot beschreef de soort in 1818 als Pica chrysops; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cyanocorax werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks kuanos, 'donkerblauw', en korax, 'raaf'. De soortnaam komt van Grieks khrusos, 'goud', en ōps, 'oog' of 'gezicht', naar het gele oog en de gele vlek boven het oog. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.