Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Roodrugbuizerd

Roodrugbuizerd | Geranoaetus polyosoma

Variable Hawk | Aguilucho variable | Gavião-variável

De roodrugbuizerd draagt zijn Engelse naam Variable Hawk met reden: er zijn lichte, roodbruine en donkere vormen, en mannetje en vrouwtje verschillen. Alle volwassen vogels hebben een witte staart met een zwarte band. Hij is de algemeenste buizerd van het open hooggebergte en van de droge Pacifische kust.

Roodrugbuizerd (Geranoaetus polyosoma)
Foto: HowardB — CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een herhaald, hees kjaa-kjaa-kjaa en een lachend gekakel, vooral bij het nest en in de baltsvlucht.

Luister: RoepXC238066

Opname: Niels Krabbe — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

46–56 cm; het vrouwtje is groter dan het mannetje. Bij de lichte vorm is het mannetje leigrijs van boven en wit van onder; het vrouwtje heeft daarbij een roodbruine rug en vaak een grijze kop. Bij de donkere vormen zijn de onderdelen geheel of deels roodbruin, donkergrijs of gebandeerd. De staart is bij alle vormen wit met fijne grijze bandering en een brede zwarte band vlak voor de top. In de vlucht zijn de vleugels breed, met donkere toppen en een fijn gebandeerde achterrand. Vogels uit de puna zijn gemiddeld groter en langer gevleugeld en werden vroeger als aparte soort, Geranoaetus poecilochrous, beschouwd. Jonge vogels zijn bruin van boven en geelbruin van onder met donkere strepen, en hebben een grijsachtige, fijn gebandeerde staart.

Verwarrings­soorten

De grijze arendbuizerd Geranoaetus melanoleucus is groter, met een zeer korte, wigvormige donkere staart en een donkere borst. De witstaartbuizerd Geranoaetus albicaudatus heeft langere vleugels die bij de zittende vogel voorbij de staartpunt reiken, en leeft vooral in de savannen van het laagland. De kortstaartbuizerd Buteo brachyurus is kleiner en heeft een fijn gebandeerde, niet witte staart. Jonge vogels zijn het best aan het silhouet en de lichte, fijn gebandeerde staart te herkennen.

Leefgebied

Open, droog tot vochtig land van zeeniveau tot boven 4500 m: páramo, puna, rotsige hellingen en canyons, akkers en terrassen in de Andes, en in het westen kustwoestijn, lomas en droog struweel. Zit op palen, rotsen en paaltjes langs de weg en jaagt op knaagdieren, reptielen, vogels en grote insecten, vaak biddend in de wind. Het nest ligt op een rotsrichel, in een boom of cactus, of op een paal.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia vooral in het zuiden, in de Andes van Nariño en Cauca. In Ecuador in de hele Andes en in het droge westen tot aan de kust. In Peru langs de hele kust en in de Andes. In Bolivia in de Andes en op het altiplano. Buiten het gidsgebied door Chili en Argentinië tot Vuurland en de Falklandeilanden; vogels uit het uiterste zuiden trekken in de winter naar het noorden.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Rijd door open hooggebergte of langs de Peruaanse kustwoestijn en let op buizerds op palen langs de weg. De witte staart met zwarte band is bij alle vormen in de vlucht te zien.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Wijdverbreid en in open land algemeen.

Wetenschappelijke naam

Geranoaetus polyosoma | (Quoy & Gaimard, 1824) (GBIF: Buteo polyosoma)

Quoy & Gaimard beschreef de soort in 1824 als Falco polyosoma; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Geranoaetus werd in 1844 ingevoerd door Kaup. De geslachtsnaam komt van Grieks geranos, 'kraanvogel', en aetos, 'arend'. De soortnaam komt van Grieks polios, 'grijs', en sōma, 'lichaam'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Falklandeilanden.