Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Schubkopstekelkruin

Schubkopstekelkruin | Phacellodomus striaticeps

Streak-fronted Thornbird | Espinero andino | João-de-pau-de-testa-estriada

De schubkopstekelkruin is een bruine ovenvogel van het droge struweel hoog in de Andes van het zuiden van Peru en Bolivia. Zijn roodbruine voorhoofd is fijn licht gestreept. Hij bouwt zijn takkennest in struiken en kleine bomen, vaak bij water.

Schubkopstekelkruin (Phacellodomus striaticeps)
Foto: Camilo Garcia Gonzalez — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

Een luide, versnellende reeks schelle tonen, vaak als duet. De roep is een droog tsjek.

Luister: ZangXC1065351

Opname: GABRIEL LEITE — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

16–17 cm, met een rechte, puntige snavel en een vrij lange staart. Het voorhoofd en de voorkruin zijn roodbruin met fijne, lichte strepen. De bovendelen zijn grijsbruin, de kleine vleugeldekveren roodbruin. Een lichte wenkbrauwstreep. De onderdelen zijn bleek geelbruin, de keel lichter. De buitenste staartpennen zijn roodbruin. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De vlekborststekelkruin Phacellodomus maculipectus heeft een gevlekte borst en leeft lager, in bergbos. Canastero's zoals de andescanastero Asthenes modesta en de kleine canastero Asthenes pyrrholeuca hebben een ongestreept voorhoofd en een vlek op de kin, en lopen vaker over de grond. De roodkapstekelkruin Phacellodomus rufifrons leeft veel lager.

Leefgebied

Droog struweel, struikrijke hellingen, Polylepis-bosjes, oevers met struiken en heggen langs akkers in de Andes, meestal tussen 2500 en 4000 m. Zoekt insecten in struiken en op de grond eronder. Het nest is een grote, langwerpige stapel doornige takken in een struik of kleine boom.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia en Ecuador: ontbreekt. Peru: in de Andes van het zuiden, van Ayacucho en Apurímac via Cusco tot Puno. Bolivia: in de Andes van La Paz en Cochabamba tot Potosí, Chuquisaca en Tarija. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noordwesten van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in struikrijke dalen en langs heggen bij akkers in het hooggebergte, bijvoorbeeld in de Heilige Vallei bij Cusco of rond Cochabamba; let op de takkennesten in struiken en op het duet van een paar.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt een kleinschalig agrarisch landschap met heggen, maar heeft plaatselijk te lijden van het kappen van struweel voor brandhout.

Wetenschappelijke naam

Phacellodomus striaticeps | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1838)

D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1838 als Anumbius striaticeps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Phacellodomus werd in 1853 ingevoerd door Reichenbach. De geslachtsnaam combineert Grieks phakellos, 'bundel twijgen', en domos, 'huis', naar de grote takkennesten. De soortnaam striaticeps komt van Latijn striatus, 'gestreept', en -ceps, 'kop': 'met gestreepte kop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Sica Sica, La Paz, Bolivia.