Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Roodkapstekelkruin
Roodkapstekelkruin | Phacellodomus rufifrons
Rufous-fronted Thornbird | Espinero frentirrufo | João-de-pau
De roodkapstekelkruin is een bruine ovenvogel met een roodbruin voorhoofd, bekend om zijn grote, hangende nesten van doornige takken. In het gidsgebied leeft hij in twee gescheiden gebieden: in de droge dalen van het zuiden van Ecuador en het noorden van Peru, en in het oosten van Bolivia.
Geluid
Een luide, versnellende reeks schelle tonen, vaak als duet. De roep is een droog tsjek, ook herhaald.
Opname: Robson Silva e Silva — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
16–17 cm, met een rechte, puntige snavel en een vrij lange, afgeronde staart. Het voorhoofd is roodbruin, de rest van de bovendelen egaal grijsbruin. Een lichte wenkbrauwstreep. De keel is wit, de onderdelen zijn vuilwit, op borst en flanken bleek geelbruin. De staart is bruin, bij de vorm in het noorden van Peru wat warmer. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De grote stekelkruin Phacellodomus ruber in Bolivia is groter, met een roodbruine kruin, vleugels en staart en een geel oog. De schubkopstekelkruin Phacellodomus striaticeps heeft een gestreept voorhoofd en leeft veel hoger in de Andes. De roodrugstekelkruin Phacellodomus dorsalis in de Marañón is groter, met een kastanjebruine rug.
Leefgebied
Droogbos, struweel en open bos met verspreide bomen, ook weiland, erven en bosranden; in het noorden van Peru en het zuiden van Ecuador tussen ongeveer 500 en 2000 m, in Bolivia in het laagland. Zoekt insecten tussen takken en bladeren. Het nest is een hangende stapel doornige takken met meerdere kamers, die vaak door andere vogels wordt gebruikt.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: ontbreekt. Ecuador: in het zuiden, in het droge dal rond Zumba in Zamora-Chinchipe. Peru: in het noorden, in het stroomgebied van de Marañón in Cajamarca en Amazonas en aangrenzend San Martín. Bolivia: in het oosten, in Santa Cruz en Beni, in cerrado, Chiquitano-droogbos en de rand van de Chaco. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het oosten van Brazilië, Paraguay en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk in de droge dalen rond Jaén en Bagua in het noorden van Peru, of in het droogbos rond Santa Cruz de la Sierra in Bolivia; de grote takkennesten aan de buitenste takken van bomen zijn van ver te zien.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt een landschap met weiland en verspreide bomen.
Wetenschappelijke naam
Phacellodomus rufifrons | (Wied-Neuwied, 1821)
Wied-Neuwied beschreef de soort in 1821 als Anabates rufifrons; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Phacellodomus werd in 1853 ingevoerd door Reichenbach. De geslachtsnaam combineert Grieks phakellos, 'bundel twijgen', en domos, 'huis', naar de grote takkennesten. De soortnaam rufifrons komt van Latijn rufus, 'roodbruin', en frons, 'voorhoofd': 'met roodbruin voorhoofd'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Ribeirão da Ressaca, Bahia/Minas Gerais, Brazilië.