Alle soorten › Nachtzwaluwachtigen › Nachtzwaluwen › Spiesstaartnachtzwaluw
Spiesstaartnachtzwaluw | Hydropsalis torquata
Scissor-tailed Nightjar | Atajacaminos tijera | Bacurau-tesoura
De spiesstaartnachtzwaluw is een nachtzwaluw van open, grazige landschappen in het midden en zuiden van Zuid-Amerika. Het mannetje heeft een diep gevorkte staart met zeer lange buitenste pennen, ruim langer dan het lichaam. In het gidsgebied komt de soort vooral in de savannen van Bolivia voor.
Geluid
Een hoge, dunne tsip of tsik, vaak in reeksen herhaald vanaf de grond of een lage zitplaats, en zachte roepen in de vlucht. Het mannetje maakt in de balts met de lange staart korte vluchten rond het vrouwtje.
Opname: Franco Vushurovich — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
Vrouwtje 25–30 cm; het mannetje meet met de lange staart tot ongeveer 55 cm. De bovendelen zijn grijsbruin met zwarte strepen en bruingele vlekken, met een rossige band in de nek. De keel heeft een lichte band; borst en buik zijn bruingeel met fijne bruine bandering. Bij het mannetje zijn de buitenste staartpennen sterk verlengd, met witte binnenvlaggen, zodat de staart een open schaar vormt. Het vrouwtje heeft een kortere, minder diep gevorkte staart zonder wit.
Verwarringssoorten
De lierstaartnachtzwaluw Uropsalis lyra en de vorkstaartnachtzwaluw Uropsalis segmentata hebben ook lange staartpennen, maar zijn donkerder en leven in bergbos van de Andes. De trapstaartnachtzwaluw Hydropsalis climacocerca heeft bij het mannetje een witte vleugelband en een getrapte staart met verlengde middelste pennen, en leeft langs rivieren. Vrouwtjes lijken op die van de pauraque Nyctidromus albicollis, die groter is, met een afgeronde staart en rossige oorstreek.
Leefgebied
Open en halfopen grasland, savanne, randen van moerassen, weiden met verspreide struiken en bosranden in het laagland, plaatselijk hoger in droge Andesdalen. Vangt insecten in korte vluchten vanaf de grond of een paal. De eieren worden zonder nest op de kale grond gelegd.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Bolivia in de savannen en open landschappen van het laagland, vooral in Beni en Santa Cruz, plaatselijk tot in de Andesdalen. In Peru alleen in het zuidoosten, in de savannen van Madre de Dios, met enkele meldingen van trekkende vogels elders in het Amazonegebied. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Suriname en Frans-Guyana, en van Oost- en Midden-Brazilië tot Paraguay, Uruguay en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Rijd in de schemering langs wegen door savanne en weiden in het oosten van Bolivia en kijk naar vogels op de weg of op hekpalen. In het licht van koplampen vallen de lange staartpennen van het mannetje op als ze opvliegen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied en komt ook voor in begraasd, open landschap.
Wetenschappelijke naam
Hydropsalis torquata | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Caprimulgus torquatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hydropsalis werd in 1832 ingevoerd door Wagler. De geslachtsnaam combineert Grieks hudro-, 'water-', met psalis, 'schaar', naar de lange gevorkte staart. De soortnaam komt van Latijn torquatus, 'met een halsband', naar de roodbruine kraag. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.