Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Tandwouw
Tandwouw | Harpagus bidentatus
Double-toothed Kite | Gavilán bidentado | Gavião-ripina
De tandwouw is een kleine bosroofvogel die met zijn gestreepte keel en roodbruine borst op een sperwer lijkt. De naam verwijst naar de twee tandjes aan de rand van de bovensnavel. Hij volgt vaak groepen apen door het bladerdak en vangt de insecten en hagedissen die zij opschrikken.
Geluid
Meestal stil. Hoge, dunne fluittonen, zoals een herhaald tsip-tsip gevolgd door een langgerekt wiieeuw.
Opname: Fernando Igor de Godoy — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
30–35 cm; het vrouwtje is iets groter. Compact, met een korte, gekromde snavel, rode tot oranje ogen en een witte keel met een zwarte middenstreep. Het mannetje heeft een leigrijze kop en bovendelen, een roodbruine borst en een buik met roodbruine en grijze bandering; het vrouwtje is roodbruiner van onder. De staart is donker met drie smalle lichte banden. In de vlucht zijn de witte, opbollende onderstaartdekveren vaak aan weerszijden van de staart te zien, en zijn de vleugels afgerond, met lichte, gebandeerde slagpennen. Jonge vogels zijn bruin van boven en wit tot geelbruin van onder met donkere strepen, maar hebben ook de keelstreep.
Verwarringssoorten
De tweekleurige havik Astur bicolor is groter, met grijze onderdelen en roodbruine dijen, en mist de zwarte keelstreep. De Amerikaanse dwergsperwer Microspizias superciliosus is kleiner, fijn gebandeerd van onder en heeft geen keelstreep. De gestreepte bosvalk Micrastur ruficollis heeft een langere staart, kale gele huid rond het oog en eveneens geen keelstreep. De halsbandsperwer Microspizias collaris heeft een lichte halsband en een donkere wang.
Leefgebied
Vochtig laagland- en voetheuvelbos, vooral het bladerdak en de bosranden, ook hoog secundair bos; tot ongeveer 1500 m, plaatselijk hoger. Zit lang roerloos op een tak in het bladerdak. Eet vooral grote insecten en hagedissen, vaak gevangen in het gezelschap van groepen apen; slaat af en toe ook kleine vogels en vleermuizen. Het nest is een ondiepe takkenkom hoog in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het vochtige laagland ten westen en ten oosten van de Andes, ook in het Magdalenadal. In Ecuador in het westelijke en het oostelijke laagland en aan de voet van de Andes. In Peru in het Amazonelaagland en op de lagere oostflank van de Andes. In Bolivia in het noordelijke en oostelijke laagland tot de voet van de Andes. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico tot Venezuela, de Guyana's en het Amazonegebied van Brazilië, en in het Atlantisch bos van Oost-Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let bij groepen apen, vooral doodshoofdaapjes en kapucijnapen, op een kleine roofvogel die stil meekomt door het bladerdak. In de late ochtend zweeft hij soms kort boven het bos, met de witte onderstaartdekveren aan weerszijden van de staart.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Wijdverbreid, maar afhankelijk van bos en daardoor plaatselijk achteruitgaand door ontbossing.
Wetenschappelijke naam
Harpagus bidentatus | (Latham, 1790)
Latham beschreef de soort in 1790 als Falco bidentatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Harpagus werd in 1824 ingevoerd door Vigors. De geslachtsnaam komt van Latijn harpago, 'rover, roofzuchtig mens', van Grieks harpazō, 'met geweld grijpen of wegvoeren'. Harpagus is ook de naam van een Perzische veldheer uit de 6e eeuw v.Chr. De soortnaam komt van Latijn bi-, 'twee', en dentatus, 'getand', naar de twee tanden aan de bovensnavel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.