Alle soorten › Reuzennachtzwaluwachtigen › Reuzennachtzwaluwen › Vale reuzennachtzwaluw

Vale reuzennachtzwaluw | Nyctibius grandis

Great Potoo | Nictibio grande | Urutau-grande

De vale reuzennachtzwaluw is de grootste soort van zijn familie: een bleke, uilachtige vogel van het laaglandbos met een enorme kop en een zeer brede bek. Overdag zit hij roerloos op een dikke tak hoog in een boom, waar hij op een met korstmos bedekte stomp lijkt. Zijn nachtelijke roep is een rauw, grommend gebrul.

Vale reuzennachtzwaluw (Nyctibius grandis)
Foto: lwolfartist — CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een luid, schor en grommend bwaaarr of gwaaa-orrr, met tussenpozen herhaald, vooral 's nachts en bij maanlicht. Het geluid draagt ver over het bos.

Luister: ZangXC627398

Opname: Mauricio Cuellar Ramirez (@Birding.travel) — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

48–55 cm, groot en zwaar, met een brede kop, een korte, haakvormige snavelpunt boven een zeer brede bek en een lange, afgeronde staart. Het kleed is vuilwit tot lichtgrijs, fijn gevlekt en gebandeerd met bruin en zwart; sommige vogels zijn bruiner. De ogen zijn groot en donkerbruin en geven in lamplicht een rode tot oranje gloed. De seksen zijn gelijk; jongen zijn witter, met minder tekening.

Verwarrings­soorten

De grijze reuzennachtzwaluw Nyctibius griseus is veel kleiner, met gele ogen, een zwarte vlekkenrij op de borst en een reeks fluittonen als zang. De wigstaartreuzennachtzwaluw Nyctibius aethereus is bruiner, met een langere, wigvormige staart, en zit meestal lager in het bosinterieur. Grote uilen hebben een gezichtssluier en een haaksnavel zonder brede bek.

Leefgebied

Hoog en middelhoog in vochtig laaglandbos, zowel terra firme als várzea, bosranden, open plekken met hoge bomen en oevers van rivieren en meren, tot ongeveer 800 m, plaatselijk hoger. Jaagt 's nachts vanaf een hoge uitkijkpost op grote vliegende insecten, zoals kevers en motten, en soms op vleermuizen. Het enige ei ligt zonder nest in een holte bovenop een dikke tak.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in het laagland van het Chocó en de Caribische kust, in de Magdalenavallei en in het laagland ten oosten van de Andes. In Ecuador vooral in het oostelijke laagland, schaars in het noordwesten. In Peru in het oostelijke laagland. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten. Ontbreekt in het hooggebergte, de droge kustgebieden en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico via Midden-Amerika tot Brazilië en Paraguay.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister 's nachts langs rivieren en bosranden naar het grommende gebrul en zoek met een lamp naar de rode oogreflectie hoog in de bomen. Bij lodges in het Amazonegebied zijn vaak vaste rustplaatsen bekend.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverspreid, maar afhankelijk van hoge bomen en verdwijnt waar het bos op grote schaal wordt gekapt.

Wetenschappelijke naam

Nyctibius grandis | (Gmelin, 1789)

Gmelin beschreef de soort in 1789 als Caprimulgus grandis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Nyctibius werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Grieks nuktibios, 'die 's nachts eet', van nux, 'nacht', en bios, 'leven'. De soortnaam is Latijn grandis, 'groot'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.