Alle soorten › Vetzwaluwachtigen › Vetvogels › Vetvogel
Vetvogel | Steatornis caripensis
Oilbird | Guácharo | Guácharo
De vetvogel is de enige soort van zijn familie: een grote, roodbruine nachtvogel die in kolonies in grotten broedt en zich uitsluitend met vruchten voedt. In het donker van de grot oriënteert hij zich met hoorbare klikgeluiden, een vorm van echolocatie die bij vogels zeldzaam is. 's Nachts vliegt hij tientallen kilometers ver om vruchten van palmen en laurierachtigen te plukken.
Geluid
In en bij de grot een oorverdovend koor van schorre schreeuwen, krijsen en grommende geluiden. Daarnaast korte, droge klikjes die de vogel bij het vliegen in het donker gebruikt voor echolocatie en die voor mensen goed hoorbaar zijn.
Opname: Mauricio Cuellar Ramirez (@Birding.travel) — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
43–48 cm, met lange, brede vleugels, een lange, getrapte staart en een korte, sterk gehaakte snavel omringd door lange borstels. Het kleed is warm roodbruin, met kleine witte, zwart omrande vlekken op kop, vleugels en onderdelen; de vlekken op vleugels en staart zijn het grootst. De ogen zijn groot en donker en geven in lamplicht een rode gloed. De poten zijn kort en zwak. De seksen zijn gelijk; jongen zijn doffer.
Verwarringssoorten
Reuzennachtzwaluwen, zoals de vale reuzennachtzwaluw Nyctibius grandis en de wigstaartreuzennachtzwaluw Nyctibius aethereus, zijn grijs of bruin gevlekt zonder witte stippels, hebben een brede, ongehaakte snavel en jagen vanaf een vaste zitplaats op insecten. Nachtzwaluwen zijn veel kleiner. In de grot zelf is de vetvogel met geen andere vogel te verwarren.
Leefgebied
Broedt en rust in grotten, kloven en diepe ravijnen, van het laagland tot ruwweg 3000 m, de meeste kolonies op de hellingen van de Andes. Foerageert 's nachts in vochtig bos van voetheuvels en bergen, waar hij vruchten van palmen, laurierachtigen en balsemboomachtigen in de vlucht plukt; de zaden worden later in de grot uitgespuugd. Het nest is een heuvel van uitgebraakte vruchtenpulp op een richel in de grot; de jongen worden zeer vet.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia verspreid in de drie Andesketens en in de Sierra Nevada de Santa Marta. In Ecuador op de oost- en westhellingen van de Andes. In Peru langs de oostflank van de Andes, plaatselijk ook op de westflank in het noorden. In Bolivia op de oostflank van de Andes in de Yungas. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, Trinidad, de Guyana's, het noorden van Brazilië en het oosten van Panama.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bezoek een bekende grot met een kolonie, zoals in nationale parken in Colombia, Ecuador en Peru, en kijk bij de ingang vlak na zonsondergang, wanneer de vogels uitvliegen. Gebruik in de grot alleen gedempt licht en blijf op de paden.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Het bestaan van de kolonies hangt af van ongestoorde grotten en van bos binnen het foerageergebied; verstoring van grotten en het oogsten van vette jongen bedreigen plaatselijk de kolonies.
Wetenschappelijke naam
Steatornis caripensis | Humboldt, 1817
Humboldt beschreef de soort in 1817 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Steatornis werd in 1814 ingevoerd door Humboldt. De geslachtsnaam komt van Grieks stear, steatos, 'vet, talg', en ornis, 'vogel', naar de vette jongen die vroeger voor olie werden uitgekookt. De soortnaam verwijst naar Caripe in Venezuela, waar Humboldt de vogels in de Cueva del Guácharo zag. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cueva del Guácharo, Caripe, Monagas, Venezuela.