Alle soorten › Glansvogelachtigen › Glansvogels › Witkeelglansvogel

Witkeelglansvogel | Brachygalba albogularis

White-throated Jacamar | Jacamará gorjiblanco | Agulha-de-garganta-branca

De witkeelglansvogel is een kleine, donkere glansvogel met een gele snavel en een witte kop en keel, van de oevers van witwaterrivieren in het zuidwesten van het Amazonegebied. Hij leeft in paartjes of familiegroepjes die vanaf kale takken op insecten jagen. Het verspreidingsgebied is klein en ligt rond het drielandenpunt van Peru, Bolivia en Brazilië.

Witkeelglansvogel (Brachygalba albogularis)
Foto: Armin Scholz-Behlau — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, dunne reeks fluittonen, als pie-pipi-pieee tewie tewie tewie. De roep is een klaaglijk, stijgend psweet.

Luister: ZangXC1010120

Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

16 cm, met een lange, rechte, puntige snavel die geel is, en een vrij korte staart. Gezicht en keel zijn wit, de kruin is donker. De bovendelen zijn zwartbruin met een groenblauwe glans. Borst en flanken zijn donkerbruin tot zwartachtig, het midden van de buik is kastanjebruin. Het vrouwtje lijkt op het mannetje, maar de kastanjebruine buikvlek kan groter zijn.

Verwarrings­soorten

De bruinkeelglansvogel Brachygalba lugubris heeft een zwarte snavel, een bruine, fijn gestreepte kop zonder wit gezicht en een lichtere buik. De purusglansvogel Galbalcyrhynchus purusianus is groter en kastanjebruin, met een dikke roze snavel. De blauwkruinglansvogel Galbula cyanescens is groter en glanzend groen, met een lange staart en een roestbruine buik.

Leefgebied

Randen van várzea-bos en jonge opslag langs witwaterrivieren, ook op riviereilanden en in stroken wild riet (Gynerium) en bamboe, van het laagland tot ongeveer 600 m. Zit op middelhoogte tot in de kruinen op kale takken en vliegt uit naar vliegende insecten, zoals wespen, bijen en vlinders. Broedt in een gang in een steile oever; meerdere volwassen vogels helpen bij het voeren van de jongen.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Peru plaatselijk in het zuidelijke en centrale Amazonelaagland, onder meer in Madre de Dios en Ucayali. In Bolivia alleen in het uiterste noorden, bij de grens met Peru en Brazilië. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Amazonisch Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs rivieroevers en op riviereilanden in Madre de Dios, bijvoorbeeld rond Puerto Maldonado en in Manu, naar kale takken boven de rand van het bos. De vogels zitten daar vaak met een paar bij elkaar.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort is plaatselijk verspreid, maar haar leefgebied langs rivieren vernieuwt zich voortdurend door de dynamiek van de rivieren.

Wetenschappelijke naam

Brachygalba albogularis | (Spix, 1824)

Spix beschreef de soort in 1824 als Galbula albogularis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Brachygalba werd in 1854 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam combineert Grieks brakhus, 'kort', met Galbula, het geslacht van de glansvogels. De soortnaam albogularis komt van Latijn albus, 'wit', en gula, 'keel': 'witkelig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio Javari, Brazilië.