Alle soorten › Pelikaanachtigen › Ibissen en lepelaars › Witmaskeribis

Witmaskeribis | Plegadis chihi

White-faced Ibis | Morito cariblanco | Caraúna

De witmaskeribis is de Amerikaanse tegenhanger van de zwarte ibis, met een broedgebied in het westen van Noord-Amerika en een tweede in het zuiden van Zuid-Amerika. In het gidsgebied komt hij vooral voor in de laaglanden van Bolivia. In broedkleed omsluit een witte veerrand het kale rode gezicht.

Witmaskeribis (Plegadis chihi)
Foto: Becky Matsubara from El Sobrante, California — CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Meestal stil. In groepen en kolonies lage, nasale knorren en een kort, hees graa.

Luister: RoepXC751188

Opname: Franco Vushurovich — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

46–56 cm, slank, met een lange, gebogen snavel en lange poten. In broedkleed zijn kop, hals en onderdelen diep kastanjebruin en rug en vleugels donker met een groene en purperen glans. Het kale gezicht is roze tot rood en wordt omsloten door een brede rand van witte veertjes die ook achter het oog en onder de kin doorloopt. Het oog is rood, de snavel grijs tot hoornkleurig en de poten zijn roodachtig. In winterkleed zijn kop en hals doffer bruin met fijne witte streepjes en ontbreekt de witte rand, maar het oog blijft rood. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels hebben een bruin oog.

Verwarrings­soorten

De zwarte ibis Plegadis falcinellus heeft een donker oog, grijsbruine poten en een donker blauwgrijs teugelveld met smalle lichtblauwe lijnen die het oog niet omsluiten. De puna-ibis Plegadis ridgwayi is groter en zwaarder, met een donker roodbruine snavel, zonder witte gezichtsrand, en leeft in de hoge Andes en aan de kust van Peru. De maskeribis Phimosus infuscatus is kleiner en gedrongener, met een roze snavel en kortere poten.

Leefgebied

Zoetwatermoerassen, ondergelopen graslanden, oevers van ondiepe meren en lagunes, savanne en rijstvelden, vooral in het laagland, plaatselijk ook in dalen en op meren in het hoogland. Zoekt in groepen, al tastend in modder en ondiep water, naar insectenlarven, wormen, slakken en kreeftachtigen. Broedt in kolonies in rietvelden of laag struikgewas boven water, met een nest van riet en plantenmateriaal.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Bolivia vooral in de laaglanden van het oosten en zuiden, deels als broedvogel en deels als trekvogel uit het zuiden buiten de broedtijd; plaatselijk ook in het hoogland. In Peru schaars en plaatselijk in het zuiden. In Colombia en Ecuador alleen zeldzame dwaalgasten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van de Verenigde Staten en in Mexico, en van het zuiden van Brazilië en Paraguay tot Argentinië en Chili.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de moerassen en ondergelopen graslanden van het Boliviaanse laagland rond Santa Cruz en in de Beni tussen groepen andere watervogels. Het rode oog is ook buiten de broedtijd het beste kenmerk.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De stand is groot en nam in delen van Noord- en Zuid-Amerika toe na het verbod op bepaalde bestrijdingsmiddelen; drooglegging van moerassen is plaatselijk een bedreiging.

Wetenschappelijke naam

Plegadis chihi | (Vieillot, 1817)

Vieillot beschreef de soort in 1817 als Numenius chihi; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Plegadis werd in 1829 ingevoerd door Kaup. De geslachtsnaam komt van Grieks plēgados, 'sikkel', naar de gebogen snavel. De soortnaam is een klanknabootsende Franse naam, Chihi, die Vieillot in 1817 gaf; hij baseerde de soort op de Curucáu cuello jaspeado van Félix de Azara. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay en Buenos Aires, Argentinië.