Alle soorten › Zangvogels › Tangaren › Witsterdikbekje
Witsterdikbekje | Sporophila lineola
Lined Seedeater | Semillero lineado | Bigodinho
Het witsterdikbekje is een klein zwart-wit dikbekje dat broedt in het oosten en zuiden van Zuid-Amerika en in de zuidelijke winter naar het noorden trekt, tot in het Amazonegebied en de llanos. Het mannetje heeft als enige van de zwart-witte dikbekjes een witte kruinstreep, waaraan de Nederlandse naam ontleend is. In het gidsgebied is het vooral een wintergast in het laagland oostelijk van de Andes.
Geluid
De zang is een korte reeks schorre, wat zoemende tonen, soms gevolgd door een droge triller. De roep is een kort tsjip. In het overwinteringsgebied zingt de soort weinig.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10–11 cm, met een korte, dikke snavel, zwart bij het mannetje. Het mannetje is van boven zwart, met een smalle witte kruinstreep, een brede witte baardstreep langs een zwarte keel, een witte vleugelspiegel en een witte stuit; de onderdelen zijn wit. Het vrouwtje is van boven olijfbruin, van onderen lichter geelbruin, met een donkere, aan de basis lichtere snavel. Jonge mannetjes lijken eerst op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
Lessons dikbekje Sporophila bouvronides mist als mannetje de witte kruinstreep; vrouwtjes van beide soorten zijn in het veld niet met zekerheid te onderscheiden. Het geelbuikdikbekje Sporophila nigricollis heeft een zwarte kop zonder witte strepen en geelachtige onderdelen. Het witbaarddikbekje Sporophila caerulescens is van boven grijs, met een zwarte borstband. Vrouwtjes van andere dikbekjes, zoals het witbuikdikbekje Sporophila leucoptera, zijn groter en hebben vaak een lichtere snavel.
Leefgebied
Graslanden, ruigten, struikgewas en bosranden, vaak in de buurt van water; in het Amazonegebied vooral in hoog gras op rivieroevers en riviereilanden en op open plekken met struikgewas. Meestal onder 1000 m. Eet vooral graszaden. Het nest is een kleine kom laag in struikgewas.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia, Ecuador en Peru wintergast in het laagland oostelijk van de Andes, in Colombia ook in de llanos. In Bolivia wintergast in het laagland; in het oosten mogelijk ook broedvogel. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied broedt de soort vooral in het oosten en midden van Brazilië, in Paraguay en het noordoosten van Argentinië; in de zuidelijke winter trekt ze tot in Venezuela en de Guyana's.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek van april tot oktober in het Amazonelaagland op riviereilanden en in hoog gras langs rivieren, waar gemengde groepen dikbekjes foerageren. Let bij mannetjes op de witte kruinstreep.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverbreid en profiteert van open terrein; de vangst als kooivogel speelt in delen van het broedgebied een rol.
Wetenschappelijke naam
Sporophila lineola | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Loxia lineola; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Sporophila werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam combineert Grieks sporos, 'zaad', en philos, 'houdend van'. De soortnaam komt van Latijn lineola, 'lijntje', naar de witte kruinstreep. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bahia, Brazilië.