Alle soorten › Zangvogels › Amerikaanse zangers › Zuidelijke maskerzanger

Zuidelijke maskerzanger | Geothlypis velata

Southern Yellowthroat | Mascarita sureña | Pia-cobra

De zuidelijke maskerzanger is een gele zanger met een zwart masker, die in moerassen en natte graslanden van het midden en zuiden van Zuid-Amerika leeft. Hij werd vroeger als ondersoort van de Zuid-Amerikaanse maskerzanger beschouwd. In het gidsgebied komt hij alleen in het laagland van Bolivia en het zuidoosten van Peru voor.

Zuidelijke maskerzanger (Geothlypis velata)
Foto: Charles J. Sharp — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een snelle, heldere, kwetterende strofe van gevarieerde fluittonen, vaak vanaf een uitstekende stengel. De roep is een snel, droog gekwetter, naast een scherpe tsjip.

Luister: ZangXC1051961

Opname: Fabrício Grigolin — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13,5–14 cm, met een vrij lange, afgeronde staart en een stevige, donkere snavel. Het mannetje is olijfgroen van boven en helder geel van onderen, met een breed zwart masker van voorhoofd en teugel over het oog tot op de oorstreek. Boven het masker loopt een grijze band over de kruin. Het vrouwtje mist het masker; ze heeft een olijfkleurige kop met een gelige oogring en teugel, een gele keel en een wat doffere buik. Jonge mannetjes tonen een onvolledig masker.

Verwarrings­soorten

De Zuid-Amerikaanse maskerzanger Geothlypis aequinoctialis en de zwartteugelmaskerzanger Geothlypis auricularis lijken sterk op deze soort, maar komen elders voor: de eerste in het noorden van het continent, de tweede ten westen van de Andes. De amazonezanger Myiothlypis flaveola, die in het oosten van Bolivia voorkomt, mist het masker, heeft een gele wenkbrauwstreep en leeft in de ondergroei van bos in plaats van in moerassen. De roep, een snel gekwetter, verschilt van die van de andere maskerzangers.

Leefgebied

Moerassen, natte en overstroomde graslanden, rietvelden, ruigten langs sloten en oevers, en vochtige savanne met hoog gras en struiken, vooral onder 1000 m. Zoekt laag in de begroeiing naar insecten en spinnen. Het nest is een open kom, laag in dichte kruiden of gras.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Bolivia in het noordelijke en oostelijke laagland, onder meer in de savannen van de Beni en in Santa Cruz. In Peru alleen in het zuidoosten, in de savannen van de Pampas del Heath en omgeving. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het midden en zuiden van Brazilië, Paraguay, het noorden van Argentinië en Uruguay.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-11-01 – 2026-10-31), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de vroege ochtend langs randen van moerassen en natte graslanden in de Beni; zingende mannetjes zitten dan vaak bovenop een stengel. Het snelle gekwetter verraadt de vogel ook als hij laag in de begroeiing blijft.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd in deze afbakening. De Rode Lijst behandelt de maskerzangers van Zuid-Amerika als één soort, die als niet bedreigd geldt. Drooglegging en omzetting van natte graslanden tasten het leefgebied plaatselijk aan.

Wetenschappelijke naam

Geothlypis velata | (Vieillot, 1809)

Vieillot beschreef de soort in 1809 als Sylvia velata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Geothlypis werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam combineert Grieks geō-, 'grond-, aard-', met thlupis, een niet geïdentificeerd klein vogeltje. De soortnaam komt van Latijn velatus, 'gesluierd', naar het zwarte masker. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio de Janeiro, Brazilië.