Alle soorten › Zangvogels › Tangaren › Zwartkoptangare

Zwartkoptangare | Stilpnia cyanoptera

Black-headed Tanager | Tangara cabecinegra | Saíra-de-cabeça-preta

De zwartkoptangare is een tangare van de bergen van Venezuela en het noordoosten van Colombia; het mannetje heeft een zwarte kop op een bleek opaalkleurig, strogeel tot zilvergroen lichaam. In het gidsgebied komt ze alleen aan de noordrand voor. Ze leeft aan bosranden en in half open land met bomen.

Zwartkoptangare (Stilpnia cyanoptera)
Foto: Nick Athanas — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De roep is een scherp, hoog tsit of tsjip; de zang is een reeks snelle, dunne tsjiptonen.

Luister: ZangXC344428

Opname: Gustavo Luz — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13 cm. Mannetje: kop en keel zwart, als een kap; lichaam bleek strogeel tot opaalkleurig zilvergroen, met een glans die met het licht verandert. Vleugels en staart zwart met blauwe tot blauwgroene randen. Vrouwtje: groenig, met een grijzer gewassen kop zonder zwarte kap en blauwgroene randen aan vleugels en staart. Snavel zwart. Jonge vogels lijken op het vrouwtje.

Verwarrings­soorten

Heines tangare Stilpnia heinei heeft alleen een zwarte kruin, geen volledige kap, en een zilverblauwgroene, gestreepte keel en borst. De sabeltangare Stilpnia cayana is okergeel met een zwart masker, maar zonder zwarte kap. De roodkruintangare Stilpnia vitriolina is zilvergroen met een roestbruine kruin en een zwart masker.

Leefgebied

Randen van vochtig bergbos, open bos, secundaire groei, struikrijke hellingen met verspreide bomen en schaduwrijke koffieplantages, vooral van ongeveer 500 tot 2000 m. Eet vooral kleine vruchten en zoekt insecten op takken, meestal in paren of kleine groepjes, soms in gemengde groepen.

Verspreiding en trek

In Colombia alleen in het noorden en noordoosten: in de Sierra Nevada de Santa Marta, de Serranía de Perijá en plaatselijk in het noorden van de oostelijke Andes bij de grens met Venezuela. Komt niet voor in Ecuador, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Het zwaartepunt ligt buiten het gidsgebied, in de kustgebergten en de Andes van Venezuela; de vogels van de tepuis in het zuidoosten van Venezuela, Guyana en het noorden van Brazilië worden soms als aparte soort beschouwd.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek aan bosranden, in koffieplantages en in tuinen met vruchtdragende bomen op de lagere en middelste hellingen van de Sierra Nevada de Santa Marta en de Serranía de Perijá; de vogels zitten vaak in de toppen van losse bomen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. In Venezuela plaatselijk vrij algemeen; in het gidsgebied klein van verspreiding. Verdraagt half open en gecultiveerd land.

Wetenschappelijke naam

Stilpnia cyanoptera | (Swainson, 1834)

Swainson beschreef de soort in 1834 als A[glaia] cyanoptera; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Stilpnia werd in 2016 ingevoerd door Burns, Unitt & Mason. De geslachtsnaam komt van Grieks stilpnos, 'glinsterend' of 'glanzend'. De soortnaam komt van Grieks kuanos, 'donkerblauw', en pteron, 'vleugel', naar de blauwe vleugels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Omgeving van Caracas, Venezuela.