Alle soorten › Zangvogels › Cotinga's › Zwartmaskercotinga

Zwartmaskercotinga | Conioptilon mcilhennyi

Black-faced Cotinga | Cotinga carinegra | Anambé-de-cara-preta

De zwartmaskercotinga is een middelgrote, grijze cotinga met een zwarte kop uit het zuidwesten van het Amazonegebied. De soort werd pas in de tweede helft van de twintigste eeuw beschreven en heeft een klein verspreidingsgebied. Hij zit vaak op kale takken boven het bos bij meren en moerassige oevers.

Zwartmaskercotinga (Conioptilon mcilhennyi)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een kort, blaffend puh, een zacht, dalend kauw en een piepende, oplopende roep die kort omhoog glijdt.

Luister: ZangXC475746

Opname: Felipe Arantes — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

23–25 cm. Het mannetje heeft een grotendeels zwarte kop en keel, met een witte halvemaan achter de oorstreek. De bovendelen zijn donkergrijs, vleugels en staart nog donkerder grijs. De borst is lichter grijs en gaat over in wit op de onderbuik en de onderstaartdekveren. Het vrouwtje is iets kleiner en van onder lichter. Beide seksen hebben een donker roodbruine iris, een donkere, grijsbruine snavel met een kleine haak en donker olijfgrijze poten.

Verwarrings­soorten

Weinig andere soorten in het gidsgebied hebben dit grijs-zwarte patroon. De maskertityra Tityra semifasciata heeft ook een zwart gezicht, maar is grotendeels wit met een rode snavelbasis. De schreeuwpiha Lipaugus vociferans is egaal grijs, zonder zwarte kop, en leeft in de middelste etage van het bos.

Leefgebied

Vochtig laaglandbos, vooral moerassige of seizoensgebonden overstroomde delen rond meren (cochas) en rivieren, ook terra firme en verbrand bos; meestal onder 300 m. Eet vooral vruchten, vaak in grote vijgenbomen (Ficus), die hij biddend van een tak plukt; daarnaast insecten. Leeft alleen of in paren. De weinige bekende nesten waren dunne kommetjes van plantenvezels in een takvork, hoog in de boom.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Peru in het oosten, in Ucayali, Madre de Dios en Cusco, vooral ten noorden van de Madre de Dios-rivier, onder meer in het nationaal park Manu. In Bolivia alleen in het uiterste noorden van Pando. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Acre in Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek bij oxbowmeren in Madre de Dios, zoals rond Manu en de lodges langs de Madre de Dios-rivier, naar een grijze vogel op een kale tak boven de oeverbegroeiing. Vruchtdragende vijgenbomen trekken hem aan.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd, maar de stand is onbekend en neemt waarschijnlijk af. Bedreigingen zijn selectieve houtkap, olie- en gaswinning, mijnbouw, wegenaanleg en kolonisatie.

Wetenschappelijke naam

Conioptilon mcilhennyi | Lowery & O'Neill, 1966

Lowery & O'Neill beschreef de soort in 1966 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Conioptilon voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam komt van Grieks konia, 'fijn poeder', en ptilon, 'dons', naar de poederdonsveren die over een groot deel van het lichaam voorkomen. De soortnaam eert John S. McIlhenny, die de Peruaanse expeditie van Louisiana State University in 1964–1965 financierde, waarbij de eerste exemplaren werden verzameld. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Balta, Río Curanja, Peru.