Alle soorten › Zangvogels › Cotinga's › Pompadourcotinga

Pompadourcotinga | Xipholena punicea

Pompadour Cotinga | Cotinga pompadour | Anambé-pompadora

De pompadourcotinga is een middelgrote cotinga van het kronendak in het Amazonegebied en de Guyana's. Het mannetje is glanzend wijnrood met witte vleugels, het vrouwtje grijs met witte vleugelranden. In het gidsgebied is hij vooral bekend uit het noordoosten, waar hij vaak boven in bomen op bossen met zandbodems zit.

Pompadourcotinga (Xipholena punicea)
Foto: Nortondefeis — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Meestal stil. Soms een kort, kwakend geluid; de vleugels van het mannetje kunnen in vlucht een zacht ratelend geluid maken.

Luister: RoepXC262976

Opname: Jonas Nilsson — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

20 cm, met een vrij kleine kop en een korte, brede snavel. Het mannetje is glanzend paarsrood tot wijnrood, met grotendeels witte slagpennen en verlengde, stijve, paarsrode grote dekveren die over de witte vleugel liggen; de iris is geelwit. Het vrouwtje is egaal grijs, iets lichter op de buik, met brede witte randen aan vleugeldekveren en tertials en eveneens een lichte iris. Jonge mannetjes zijn grijs met paarsrode vlekken.

Verwarrings­soorten

Het mannetje van de purperborstcotinga Cotinga cotinga is blauw met een paarse borst en zwarte vleugels. Het vrouwtje van de purperkeelcotinga Porphyrolaema porphyrolaema is bruin en gebandeerd. Het grijze vrouwtje kan doen denken aan een vrouwtje van de halsbandcotinga Cotinga cayana, maar dat is bruinig en geschubd, zonder witte vleugelranden en met een donkere iris.

Leefgebied

Het kronendak en de randen van vochtig laaglandbos, vooral bos op arme zandbodems, ook bosranden langs rivieren; meestal onder 500 m. Zit vaak op hoge, kale takken boven het bos. Eet vooral vruchten. Het nest is een ondiep kommetje hoog in een boom.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in het oostelijke Amazonelaagland. In Ecuador zeldzaam en plaatselijk in het noordoosten. In Peru vooral in het noordoosten, in Loreto. In Bolivia schaars in het noorden. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en het Braziliaanse Amazonegebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in bos op zandbodems in het noordoosten van Peru, rond Iquitos, en in het oosten van Colombia vanaf uitkijkpunten de toppen van hoge bomen af naar een wijnrode vogel met witte vleugels.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. In het gidsgebied plaatselijk en schaars; buiten het gidsgebied wijdverbreid.

Wetenschappelijke naam

Xipholena punicea | (Pallas, 1764)

Pallas beschreef de soort in 1764 als Turdus puniceus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Xipholena werd in 1841 ingevoerd door Gloger. De geslachtsnaam komt van Grieks xiphos, 'zwaard', en laina, 'mantel', naar de harde, stijve veren van de mannetjes in het broedkleed. De soortnaam komt van Latijn puniceus, 'karmozijnrood, purperrood', naar het verenkleed van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Suriname.