Alle soorten › Pelikaanachtigen › Ibissen en lepelaars › Zwartmaskeribis
Zwartmaskeribis | Theristicus melanopis
Black-faced Ibis | Bandurria austral | Curicaca-de-cara-preta
De zwartmaskeribis is een grote ibis met een okergele hals en een zwart naakt gezicht. In het gidsgebied gaat het vooral om de Andesvorm branickii van de puna en de páramo, die vaak als aparte soort (Andesibis) wordt beschouwd; de nominaatvorm leeft in het zuiden van het continent en in kleine aantallen langs de kust van Peru. Paren en groepen foerageren op grasland en in bofedales en laten luide, metalige roepen horen.
Geluid
Luide, metalige roepen als kwak of kling-kling, vaak in duet of door de hele groep, vooral bij het opvliegen en in de vlucht.
Opname: Meena Haribal — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
71–76 cm. Kop en hals zijn okergeel met een roestbruine kruin; het naakte gezicht en de keel zijn zwart, bij de nominaatvorm met een lel onder de keel. Rug en kleine vleugeldekveren zijn grijs, de grote dekveren wit en de slagpennen zwart, met een wit vlak op de vleugel in de vlucht. Over de borst loopt een grijze band, buik en dijen zijn zwartachtig. De gebogen snavel is zwart en de poten zijn rood; bij de Andesvorm zijn de poten korter en de keellel kleiner of afwezig. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met een gestreepte hals.
Verwarringssoorten
De geelhalsibis Theristicus caudatus leeft in het laagland en heeft langere poten, geen grijze borstband en geen keellel; de twee komen in het gidsgebied vrijwel nergens samen voor. De puna-ibis Plegadis ridgwayi is kleiner en geheel donker kastanjebruin met een groene glans en een donkerrode snavel.
Leefgebied
De Andesvorm leeft op vochtige puna, graslanden, bofedales en oevers van meren, meestal tussen 3500 en 4800 m, in Ecuador in de páramo. Eet insecten, larven, wormen, kikkers en andere kleine dieren, die hij uit de grond en zachte bodem haalt. Broedt op richels in rotswanden, vaak in kleine kolonies, met een nest van takken en gras. De nominaatvorm in Peru leeft in kustvalleien en op akkers.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Ecuador zeldzaam en plaatselijk in de páramo van de centrale Andes. In Peru in de puna van de centrale en zuidelijke Andes, onder meer in Junín, Cusco en Puno; de nominaatvorm komt in kleine aantallen voor langs de zuidelijke kust. In Bolivia op het altiplano en in de hoge Andes van La Paz, Oruro, Cochabamba en Potosí. Komt niet voor in Colombia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het noorden van Chili en Argentinië (Andesvorm) en in Midden- en Zuid-Chili en Argentinië tot Vuurland (nominaatvorm).
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Peru foerageert hij in de graslanden en bofedales rond het meer van Junín en op het altiplano van Puno; in Bolivia langs de oevers van het Titicacameer. In Ecuador is hij te zien in het reservaat Antisana.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Afzonderlijk beschouwd wordt de Andesvorm als gevoelig ingeschat vanwege zijn kleine, versnipperde stand; de kustvorm in Peru is zeer zeldzaam geworden. Bedreigingen zijn jacht, verstoring van broedplaatsen en overbegrazing en drooglegging van bofedales.
Wetenschappelijke naam
Theristicus melanopis | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Tantalus melanopis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Theristicus werd in 1832 ingevoerd door Wagler. De geslachtsnaam komt van Grieks theristikos, 'van het maaien', naar de sikkelvormige snavel. De soortnaam komt van Grieks melas, 'zwart', en ōps, 'gezicht', naar het zwarte gezicht. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Islas de Año Nuevo, Vuurland, Argentinië.