Alle soorten › Zangvogels › Tangaren › Zwartoorsfenops
Zwartoorsfenops | Sphenopsis melanotis
Black-eared Hemispingus | Hemispingo orejinegro | Sanhaço-de-orelha-preta
De zwartoorsfenops is een kleine tangare van de ondergroei van het bergbos op de oostflank van de Andes, van Colombia tot Bolivia. Een grijze kruin, een zwart oorvlak en kaneelkleurige keel en borst kenmerken hem. De vormen verschillen van noord naar zuid duidelijk in de hoeveelheid wit en zwart aan de kop; de westelijke vormen gelden nu als aparte soorten.
Geluid
De zang is een snel, ratelend gekwetter, meestal als duet van een paartje. De roep is een hoog tsit. Vogels uit zuid-Peru en Bolivia klinken iets anders dan noordelijke vogels.
Opname: Dries Van de Loock — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14 cm, met een dunne, spitse, donkere snavel. Kruin en nek grijs, het oorvlak en de teugel zwart. In het noorden is de wenkbrauwstreep kort en vaag; zuidelijke vogels, vooral in zuid-Peru en Bolivia, hebben een lange, witte wenkbrauwstreep, een breder zwart masker en een zwarte kin. Bovendelen, vleugels en staart olijfgroen. Keel en borst kaneelkleurig tot roodbruin, buik lichter okerkleurig. Seksen gelijk. Jonge vogels zijn doffer, met minder contrast aan de kop.
Verwarringssoorten
De olijfrugsfenops Sphenopsis frontalis is egaal olijfkleurig, zonder grijze kruin en zwart oorvlak. De okerborstsfenops Sphenopsis ochracea op de westflank van Colombia en Ecuador is doffer, met nauwelijks een masker en okerkleurige onderdelen. De piurasfenops Sphenopsis piurae op de westflank in zuid-Ecuador en noordwest-Peru lijkt op zuidelijke zwartoorsfenopsen, maar komt niet op de oostflank voor. De zwartkruinhemispingus Kleinothraupis atropileus is groter, met een zwarte kruin en okergele onderdelen.
Leefgebied
Ondergroei van vochtig bergbos en nevelwoud, vaak met Chusquea-bamboe, ook bosranden en ouder secundair bos, ongeveer tussen 1600 en 3000 m. Foerageert in paartjes laag in het struikgewas op insecten, meestal in gemengde troepen. Over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in de Andes. In Ecuador op de oostflank van de Andes. In Peru op de oostflank van noord tot zuid, met een geïsoleerde vorm op de westflank van midden-Peru. In Bolivia op de oostflank van de Andes in La Paz en Cochabamba. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Volg in nevelwoud met bamboe-ondergroei de gemengde troepen laag langs bosranden en paden; een paartje laat vaak zijn ratelende duet horen voordat het zich laat zien.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is in het grootste deel van het verspreidingsgebied vrij algemeen. Kap van bergbos verkleint plaatselijk het leefgebied.
Wetenschappelijke naam
Sphenopsis melanotis | (Sclater, 1855)
Sclater beschreef de soort in 1855 als Chlorospingus melanotis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Sphenopsis werd in 1862 ingevoerd door Sclater. De geslachtsnaam combineert Grieks sphēn, 'wig', en opsis, 'uiterlijk'. De soortnaam komt van Grieks melas, 'zwart', en ous, 'oor', naar de zwarte oorstreek. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.