Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en boomklimmers › Gestreepte xenops
Gestreepte xenops | Xenops rutilans
Streaked Xenops | Picolezna rayado
De gestreepte xenops is een kleine ovenvogel met een korte, wigvormige snavel waarvan de ondersnavel omhoog loopt. Hij werkt als een mees langs dunne, dode takjes en lianen, vaak ondersteboven hangend, en hakt en wrikt daar insectenlarven uit het zachte hout. Op Trinidad is hij een vrij schaarse vogel van het bos, die meestal met gemengde groepen wordt gezien.
Geluid
De zang is een stijgende en daarna dalende reeks van 5–10 hoge, droge, piepende tonen die aan het eind versnellen. De roep is een hoog, doordringend piet of tsjiet.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
12–13 cm, klein en compact, met een korte staart en een korte, dikke, wigvormige snavel met een opgewipte ondersnavel. De kruin is donkerbruin met lichte streepjes, de wenkbrauwstreep beige en de baardstreep zuiver wit, die in het verder bruine gezicht opvalt. De rug is roodbruin met vage lichte streepjes, stuit en staart zijn kastanjebruin. De onderdelen zijn olijfbruin met brede, beigewitte strepen. In de vlucht is een lichte vleugelband zichtbaar. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Op Trinidad lijkt geen andere soort sterk op deze: de witte baardstreep en de opgewipte snavel zijn kenmerkend. Muisspechten, zoals de kleine grijze muisspecht Sittasomus griseicapillus, klimmen met de staart als steun langs stammen en hebben een rechte of gebogen snavel; de grijze muisspecht is bovendien ongestreept. De effen xenops Xenops minutus van het Zuid-Amerikaanse vasteland komt op Trinidad niet voor.
Leefgebied
Vochtig en halfgroen bos, de randen ervan en oudere tweede groei, op Trinidad vooral in de heuvels en bergen. Leeft alleen of in paren en sluit zich vrijwel altijd aan bij gemengde foerageergroepen in de middelste en hogere boomlagen. Eet insecten en hun larven, die uit dode takjes en rottend hout worden gehakt of onder schors vandaan gewrikt; vangt ook vliegende termieten in de lucht. Broedt in een zelf uitgehakte holte in een dode tak of stomp.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
In het gebied alleen op Trinidad, waar de soort vrij schaars is in de bossen van de Northern Range en plaatselijk in andere beboste delen van het eiland; op Tobago ontbreekt ze. Buiten het gebied van Costa Rica en Panama door een groot deel van Zuid-Amerika, langs de Andes en in Brazilië, tot in Bolivia, Paraguay en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In de bossen van de Northern Range loont het om gemengde groepen af te zoeken: de xenops verraadt zich door het tikken op dode takjes en door de hoge roep. De vogel is klein en beweeglijk en vaak alleen van onderen te zien, waar de gestreepte onderdelen en de witte baardstreep het eerst opvallen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied; plaatselijk gaat leefgebied verloren door ontbossing.
Wetenschappelijke naam
Xenops rutilans | Temminck, 1821
Temminck beschreef de soort in 1821 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Xenops werd in 1811 ingevoerd door Illiger. Xenops is Grieks, van xenos 'vreemd' en ōps 'gezicht', naar de vreemde, opgewipte snavel. rutilans is Latijn voor 'roodachtig glanzend', naar de roestbruine staart en vleugels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië (niet nader bepaald).