Alle soorten › Zangvogels › Amerikaanse zangers › Kirtlands zanger
Kirtlands zanger | Setophaga kirtlandii
Kirtland's Warbler | Reinita de Kirtland
Kirtlands zanger is een van de zeldzaamste zangers van Noord-Amerika. Hij broedt vrijwel alleen in jonge bossen van Banks' den in Michigan, met kleine aantallen in Wisconsin en Ontario, en overwintert bijna uitsluitend op de Bahama's. Na een dieptepunt van minder dan tweehonderd zingende mannetjes in de jaren zeventig en tachtig is de populatie door intensief beheer hersteld.
Geluid
De zang, in de winter zelden te horen, is een luid, bubbelend tsjip-tsjip-tsjip-toe-toe-wiet-wiet, dat in het broedgebied op meer dan 400 m te horen is. De roep is een laag tsjip.
Opname: Sue Riffe — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm, vrij groot voor een zanger, en voortdurend met de staart wippend. Het mannetje is van boven blauwgrijs met zwarte strepen op de rug, heeft zwarte teugels en een onderbroken witte oogring. De onderdelen zijn geel, met zwarte stippels en strepen op de borstzijden en flanken; de onderstaart is wit. Het vrouwtje en jonge vogels zijn bruiniger van boven, zonder zwarte teugels en minder contrastrijk getekend.
Verwarringssoorten
De palmzanger Setophaga palmarum, op de Bahama's een algemene wintergast, wipt ook voortdurend met de staart, maar is kleiner en bruiner, met een lichte wenkbrauwstreep en een gele onderstaart. De prairiezanger Setophaga discolor is kleiner en olijfgroen van boven, met een geel gezicht met zwarte tekening. De magnoliazanger Setophaga magnolia heeft een gele stuit en een witte band halverwege de staart.
Leefgebied
In de winter laag, dicht struikgewas en jong kustbos (coppice) met kleine open plekken, vaak op terrein dat eerder verstoord is door kap, begrazing of brand. Eet behalve insecten veel bessen van struiken als Lantana involucrata, Erithalis fruticosa en Chiococca alba.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Overwintert vooral op de centrale Bahama's, met Eleuthera, Cat Island en San Salvador als bekendste eilanden, en in kleine aantallen op de Turks- en Caicoseilanden. Van Cuba en Hispaniola zijn enkele waarnemingen bekend. Buiten het gebied broedend in Michigan, Wisconsin en Ontario; op doortrek in het zuidoosten van de Verenigde Staten.
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Eleuthera en Cat Island bieden de beste kansen, in struikgewas met rijpe bessen, van november tot maart. Het voortdurende staartwippen en het lage tsjip helpen de vogel te vinden; wachten bij een vruchtdragende struik is vaak succesvoller dan zoeken.
Staat van instandhouding
Gevoelig volgens de IUCN. De populatie groeide van minder dan tweehonderd zingende mannetjes tot ruim tweeduizend paren dankzij aanplant en beheer van jong dennenbos en bestrijding van de broedparasitaire bruinkopkoevogel. In 2019 werd de soort van de Amerikaanse lijst van bedreigde soorten gehaald. Blijvend beheer van het broedgebied en behoud van struikgewas op de Bahama's zijn nodig.
Wetenschappelijke naam
Setophaga kirtlandii | (Baird, 1852)
Baird beschreef de soort in 1852 als Sylvicola kirtlandii; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Setophaga werd in 1827 ingevoerd door Swainson. Setophaga is Grieks, van sēs, sētos 'mot' en -phagos 'etend': 'motteneter'. kirtlandii eert de Amerikaanse arts en natuuronderzoeker Jared Potter Kirtland (1793–1877). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit bij Cleveland, Ohio (VS).